wtorek, 15 września 2026

Giżycko - 130 gatunków win

Es ist zum Staunen 130 Sorten Rot- u. WeissWeine p. Fl. –,10 M. [Mark] werden jetzt hier spottbillig verkauf.
Niesamowita rzecz! 130 gatunków win czerwonych i białych za butelkę po 1-10 marki jest teraz sprzedawanych tutaj śmiesznie tanio!

Fotografia kartonikowa z atelier Oscar Gutzeit · LÖTZEN · Königsbergerstr. 7. Zdjęcie jest zapewne reklamą któregoś z giżyckich lokali z początku XX wieku. Szkoda, że zabrakło informacji, którego.

poniedziałek, 14 września 2026

Z historii kolei w Pasymiu

Gdy w latach 80. XIX wieku rozpoczęto prace nad doprowadzeniem linii kolejowej z Olsztyna do Szczytna, mieszkańcy Pasymia nie dostrzegali w tym szansy dla swojego miasta. Wręcz przeciwnie — zdecydowanie sprzeciwiali się poprowadzeniu linii w pobliżu Pasymia. Podobno obawiano się nawet, że drgania powodowane przez lokomotywy doprowadzą do zawalenia się domów, a ludzie zaczną wariować lub chorować. Podejrzewano również, że w lokomotywie siedzi diabeł, którego pod żadnym pozorem nie należy wpuszczać do Pasymia.
Miejscowi kupcy obawiali się ponadto, że po wybudowaniu połączenia kolejowego mieszkańcy miasta zaczną jeździć na zakupy do Olsztyna. Ostatecznie dworzec obsługujący Pasym zbudowano 3,5 km od centrum, na gruntach Dybowa. Początkowo planowano nadać mu nazwę tej wsi, jednak ostatecznie zdecydowano się na nazwę Pasym (niem. Passenheim), mimo że teren, na którym znajdowała się stacja, nie należał wówczas do miasta. Jednym z powodów takiej lokalizacji dworca była również odnoga Jeziora Kalwa.
Dworzec otwarto w 1883 roku, a mieszkańcy Pasymia szybko przyzwyczaili się do obecności kolei. W pobliżu oddalonej od miasta stacji powstało z czasem kilka budynków. Obok znajdował się tartak A. Wegnera. W 1930 roku szczycieński przedsiębiorca Willy Grzella otworzył w pobliżu fabrykę cegieł wapienno-piaskowych, która działa do dziś.
Od 1901 roku restaurację na dworcu dzierżawił Schweinsberg z Olsztyna. Przed I wojną światową prowadził ją Arthur Scharffenorth.
Początkowo gości przyjeżdżających do miasta dowożono hotelową bryczką z restauracji „Deutsches Haus” lub dyliżansem pocztowym. Z czasem te skromne środki transportu przestały wystarczać. W latach W latach 30. XX wieku, zimą, osoby przyjeżdżające pociągiem do Pasymia dowożono autobusami, zwłaszcza do leżących na drugim końcu Jeziora Kalwa Rudzisk. Miasto posiadało dwa autobusy, które kursowały wahadłowo. Natomiast w sezonie letnim między Rudziskami, Pasymiem i stacją kolejową kursowały dwie łodzie motorowe.


Bahnhof Passenheim ▫ Ostpr. Bahnwirt: A. Scharffenorth.
Verlag: W. Harich, Passenheim. 

niedziela, 13 września 2026

Volksgarten Heilsberg Ostpr.

Volksgarten powstał na zachodnich obrzeżach Lidzbarka Warmińskiego na początku XX wieku. Był to kompleks rekreacyjno-rozrywkowy, na który składał się budynek restauracyjny z dużą salą widowiskową oraz przylegający do niego letni ogród położony nad rzeką Łyną. W ogrodzie znajdowała się m.in. zadaszona scena przeznaczona do tańca.
Kompleks służył mieszkańcom jako miejsce spotkań, zabaw oraz działalności lokalnych stowarzyszeń. Szczególną popularnością cieszył się w okresie letnim. Mieszkańcy Lidzbarka przychodzili tu m.in. na piwo warzone w miejscowym browarze St. Georg.
Budynek przetrwał działania wojenne i w 1950 roku został zaadaptowany na Powiatowy Dom Kultury. W 1968 roku spłonął.



Volksgarten Heilsberg Ostpr.

Kupię elementy zastawy stołowej: talerze, sosjerki, półmiski, widelce, łyżki itp. z nazwami przedwojennych lokali z Prus Wschodnich.
Interesują mnie również tego rodzaju powojenne przedmioty pochodzące z obszaru obecnego województwa warmińsko-mazurskiego.
Kontakt: witek15177@gmail.com lub przez Facebooka – Witold Olbryś.

sobota, 12 września 2026

Klein Blumenau - tartak parowy i strugarnia

Tabliczka od wozu / zaprzęgu: Walter Selke, Dampfsäge- u. Hobelwerk (tartak parowy i strugarnia), Kl. Blumenau b. Powayen, Ostpr. 
Klein Blumenau - obecnie Kremniowo (Кремнёво, Kremnovo), obwód kaliningradzki.

piątek, 11 września 2026

Zawody strzeleckie

Szczytno (Ortelsburg), 5 lipca. Około 200 strzelców ze wszystkich części prowincji przybyło tutaj na zawody strzeleckie (Bundesschießen). Miasto jest odświętnie przyozdobione. Wczorajszy podwójny koncert przy pięknej pogodzie przyciągnął licznych gości. Niestety dziś pogoda się załamała. Powitanie przyjezdnych strzelców przez pana burmistrza Seehusena oraz pana prokuratora sądowego v. Conradiego, przymocowanie wstęg do sztandarów ufundowanych przez panny z gildii strzeleckiej oraz pochód odbyły się w strugach deszczu. Mimo niekorzystnej pogody plac festynu strzeleckiego odwiedziło dziś po południu ponad 3000 osób.
Altpreussische Zeitung, Nr.158 Mittwoch 8 Juli 1896. 



Koszary 1. Wschodniopruskiego Pułku Grenadierów

Pozdrowienia z Królewca w Prusach Wschodnich. Koszary Piechoty „Kronprinz”. 
Grenadier-Regiment „Kronprinz” (1. Ostpreußisches) Nr. 1
(8. Kompanie).
1. Wschodniopruski Pułk Grenadierów im. Następcy Tronu (Kronprinza) Nr 1.
Obieg: Königsberg 23.10.1906 r. 
Do Pana Sołtysa (Naczelnika Gminy) Lattke w Neuendorf koło Peitz. Prowincja Brandenburgia
Panie Lattke,
Już od dawna chciałem napisać, ale czas mi na to nie pozwalał. Zdrowie mi dopisuje, służba jest wprawdzie ciężka, ale to nic takiego, byle tylko nie tracić ducha. [...]
Najlepsze, najserdeczniejsze pozdrowienia przesyła...
Drogi Panie Lattke.
Te Prusy są jednak inne niż w domu. Pozdrówcie Ottona.
Mój adres: Grenadier Möbus, 8. Kompania, Pułk Grenadierów im. Następcy Tronu (1 Wschodnioprusi) Nr 1. Królewiec.


czwartek, 10 września 2026

środa, 9 września 2026

Szczycieński Nikodem Dyzma

Strelitz, Meklemburgia. Tutejszym burmistrzem został wybrany dr Blekmann z Szczytna (Ortelsburg). Po wyborach odbyło się najpierw poufne posiedzenie radnych miejskich, a po kilku dniach zwołano nadzwyczajną sesję rady miasta. Radca medyczny dr Spohr odczytał pismo z Ministerstwa Stanu (Staatsministerium), w którym oświadczono, że wnosi ono sprzeciw wobec wyboru dr. Blekmanna na burmistrza Strelitz, a uzasadnienie zostanie nadesłane w późniejszym terminie.

Dwaj radni miejscy, którzy z własnej inicjatywy udali się do Szczytna, złożyli następnie sprawozdanie. Radny Köppen opisał bardzo szczegółowo, jak próbowali zasięgnąć informacji o dr. Blekmannie — najpierw u starszego kelnera w jednej z gospód, potem u dwóch około 15-letnich dziewcząt na ulicy (!), a także w sklepie z cygarami i w zakładzie fryzjerskim. Wszędzie jedynie wzruszano ramionami i wyraźnie obawiano się czegokolwiek powiedzieć.

Jednak w tamtejszej gazecie znaleźli artykuł, w którym przeczytali, że dr Blekmann został ukarany przez tamtejszy Sąd Rejonowy grzywną w wysokości 80 marek za nieuprawnione posługiwanie się tytułem doktorskim.


Dopiero gdy udali się do przewodniczącego frakcji socjaldemokratycznej, radnego miejskiego oraz pierwszego burmistrza, tamci stali się bardziej rozmowni i wprost nazwali dr. Blekmanna oszustem i blefiarzem, który doprowadził finanse miasta do ruiny, został zwolniony bez wypowiedzenia za przekroczenie urlopu o trzy tygodnie itd. — krótko mówiąc, że w Szczytnie byli radzi, iż się go pozbyli.

Następnie głos zabrał dr Blekmann. Nazywał to wszystko grą intryg swoich przeciwników politycznych w Szczytnie. Wyraził żal, że informacji na jego temat nie zasięgnięto w oficjalnych urzędach jeszcze przed wyborami, lecz dopiero teraz u kelnera, młodych dziewcząt itp. Oświadczył, że teraz nic go już do Strelitz nie ciągnie, nawet gdyby chciano go przywieźć złotą karetą. Uważał jednak za swój obowiązek przybyć tu osobiście, by walczyć o swój honor i oczyścić z zarzutów tych, którzy poparli jego kandydaturę — był to winien sobie i swojej godności. Poinformował, że zwrócił się do rządu, gdzie spędził trzy godziny, z prośbą o nadesłanie mu aktu oskarżenia, aby mógł pisemnie odeprzeć wszystkie zarzuty. Kopię tej odpowiedzi przekaże radzie.

Zarówno ze strony lewicy, jak i prawicy oświadczono, że stanowiska obu stron są całkowicie przeciwstawne, brakuje jeszcze niektórych świadectw dr. Blekmanna, a po obu stronach istnieją pewne wątpliwości. Ponadto należy najpierw poczekać na to, co orzeknie rząd.

Washington Journal (Wochen-Blatt), Jg. 65, Nr. 49, 4. Dezember 1925.

wtorek, 8 września 2026

Robotnicy i komuniści w Grecji i Rzymie

Dzisiaj do zbiorów wpadła następująca książka: Die Arbeiter und Communisten in Griechenland und Rom, Königsberg 1860 („Robotnicy i komuniści w Grecji i Rzymie”).
Jej autorem był Wilhelm Drumann, znany historyk starożytności i profesor Uniwersytetu w Królewcu. Wydana została w wydawnictwie Braci Bornträger. Książka pierwotnie trafiła do Biblioteki Gimnazjum Królewsko-Katolickiego we Wrocławiu. Po II wojnie światowej znalazła się w księgozbiorze prof. dr. hab. Bronisława Bilińskiego (1913–1996), wybitnego polskiego filologa klasycznego, historyka kultury antycznej i wieloletniego dyrektora Stacji Naukowej PAN w Rzymie.



Biblioth. (Bibliotheca)
Gymnasii
Regii Cathol. (Regii Catholici)
Vratislav. (Vratislaviensis)

niedziela, 6 września 2026

Początki 11. Batalionu Saperów

Ełk / Lyck, 30.09.1934 r. „Abschied [11.] Pion. Bataillon”, czyli pożegnanie Batalionu Saperów. Zdjęcie wykonano w związku z wizytą oficera z 1. Pułku Saperów z Królewca, Karl Hoffmann. Na fotografii siedzi on w cywilnym ubraniu, drugi od lewej.
W moich zbiorach znajdują się trzy obszerne albumy fotograficzne tego oficera. Zawsze występuje w nich w cywilnym ubraniu, a czasem towarzyszy służbowo zagranicznym gościom. Co dla mnie najważniejsze, Hoffmann był miłośnikiem fotografii. 
Podpułkownik Karl Hoffmann zmarł w wieku 95 lat, 3 lutego 1993 roku w Heidelbergu.

Jest to bardzo ciekawa fotografia, ponieważ w Lexikon der Wehrmacht możemy przeczytać, że „11. (preuß.) Pionier-Bataillon został sformowany 1 października 1934 roku w Ełku”. Wynika z tego, że zdjęcie wykonano jeszcze przed oficjalnym sformowaniem batalionu.


Żeton kaucyjny z Królewca

10 Pfennig / FLASCHENPFAND (Kaucja za zwoitowaną butelkę). Ernst Schwerinski, Königsberg i/Pr
W 1939 roku w książce adresowej Ernst Schwerinski figuruje jako prowadzący kantynę.


Pionier-Bataillon 11 Lötzen

11. Batalion Saperów / 1. (preuß.) Pionier-Bataillon został sformowany 1 października 1934 roku w Ełku i podporządkowany 11. Dywizji Piechoty. Jednostkę utworzono w wyniku podziału 1. (pruskiego) batalionu saperów. Pierwszym dowódcą został major Karl Bülowius, wcześniej wykładowca w Szkole Oficerów Piechoty w Dreźnie.
15 października 1935 roku batalion przemianowano na Pionier-Bataillon 11 i przeniesiono do Giżycka. W jego skład wchodziły trzy kompanie, w tym jedna zmotoryzowana, zmotoryzowana kolumna mostowa B oraz lekka zmotoryzowana kolumna saperska. Korpus oficerski tworzyli dowódca, dwóch Oberleutnantów oraz jedenastu Leutnantów.
18 sierpnia 1939 roku batalion zajął rejon koncentracji w okolicach Działdowa i Nidzicy. Od 1 września 1939 roku, w składzie 3. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Polsce.
2 listopada 1939 roku został przeniesiony na zachód, w rejon Remscheid. W maju i czerwcu 1940 roku, w składzie 6. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Francji. Brał udział m.in. w forsowaniu rzek Mozy, Loary i Sommy. Po zakończeniu kampanii batalion do lutego 1941 roku stacjonował na wybrzeżu Atlantyku.
1 października 1940 roku sztab oraz 1. kompania zostały przekazane do Pionier-Bataillon 126 z 126. Dywizji Piechoty, a następnie odtworzone z własnych zasobów.
10 marca 1941 roku rozpoczęto przerzut batalionu do Prus Wschodnich. Jednostkę podporządkowano 18. Armii. Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na Związek Radziecki, 22 czerwca 1941 roku, batalion rozpoczął długotrwałe działania na froncie wschodnim. W składzie 18. Armii walczył m.in. w rejonie Wołchowa, jeziora Ładoga, Leningradu i Narwy. Od końca 1944 roku znajdował się w okrążeniu w kotle kurlandzkim.
9 maja 1945 roku batalion dostał się do sowieckiej niewoli. Jedynie niewielkiej części żołnierzy udało się drogą morską przedostać z Libawy do Kilonii.
Uzupełnienia dla batalionu zapewniał Pionier-Ersatz-Bataillon 1, sformowany 26 sierpnia 1939 roku w Królewcu.

Dowódcy Pionier-Bataillon 11
Oberstleutnant Karl Bülowius — 1934–1936. Później awansowany do stopnia Generalmajora i pełniący funkcję General der Pioniere przy Grupie Armii „Afryka”. 27 marca 1945 roku popełnił samobójstwo w amerykańskiej niewoli.
Oberstleutnant Paul Block — 1936–1938.
Major Heinz-Ulrich Neumann — od 1938 roku.
Źródło: Lexikon der Wehrmacht.




Flaggenparade: Hissen der neuen Kriegsflagge Oktober 1935.
Uroczystość podniesienia flagi: Podniesienie nowej flagi wojennej
Październik 1935 roku.


Warta 23 XII - 24 XII 1935.


Kowal Paul Kuczewski z Wielbarka

Koledzy ze stowarzyszenia „Śladami Historii” znaleźli ciekawą tabliczkę kowala z Wielbarka – Paula Kuczewskiego.

P. Kuczewski


 Ucznia na kowala oraz ucznia na ślusarza zatrudni od zaraz lub w późniejszym terminie.
P. Kuczewski, Wielbark, Prusy Wschodnie. 


Wykwalifikowanego / wypróbowanego czeladnika kowalskiego
zatrudni od zaraz P. Kuczewski, mistrz kowalski Wielbark.
Ortelsburger Zeitung 1919 r.


Sprzedam 2 dźwigary / dwuteowniki o długości 4,50 m, profil 360, 1 dźwigar / dwuteownik o długości 5,80 m, profil 300 z magazynu (na miejscu).
P. Kuczewski, Wielbark. 
Ortelsburger Zeitung 1919 r.

sobota, 5 września 2026

Foto-Film Bartoszyce, ul. J. Stalina


Na pamiątkę kochanej Krysi ofiarują: Danka i Bronia (lub: Jasia i Bronia)
Bartoszyce dn. 7.XI.-54 r.

ZAKŁAD FOTOGRAFICZNY
„Foto-Film”
Bartoszyce, ul. J. Stalina 8

piątek, 4 września 2026

Szczytno - widok na Jezioro Długie (Domowe Duże)


Ortelsburg, Ostpr. Blick a. d. See.


Obieg: Ortelsburg: 24.09.1930 r. 
Photographie u. Verlag Conrad Junga, Berlin-Steglitz.
Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego. 

1. (preuß.) Pionier-Bataillo - Lyck

11. Batalion Saperów / 1. (preuß.) Pionier-Bataillon został sformowany 1 października 1934 roku w Ełku i podporządkowany 11. Dywizji Piechoty. Jednostkę utworzono w wyniku podziału 1. (pruskiego) batalionu saperów. Pierwszym dowódcą został major Karl Bülowius, wcześniej wykładowca w Szkole Oficerów Piechoty w Dreźnie.
15 października 1935 roku batalion przemianowano na Pionier-Bataillon 11 i przeniesiono do Giżycka. W jego skład wchodziły trzy kompanie, w tym jedna zmotoryzowana, zmotoryzowana kolumna mostowa B oraz lekka zmotoryzowana kolumna saperska. Korpus oficerski tworzyli dowódca, dwóch Oberleutnantów oraz jedenastu Leutnantów.
18 sierpnia 1939 roku batalion zajął rejon koncentracji w okolicach Działdowa i Nidzicy. Od 1 września 1939 roku, w składzie 3. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Polsce.
2 listopada 1939 roku został przeniesiony na zachód, w rejon Remscheid. W maju i czerwcu 1940 roku, w składzie 6. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Francji. Brał udział m.in. w forsowaniu rzek Mozy, Loary i Sommy. Po zakończeniu kampanii batalion do lutego 1941 roku stacjonował na wybrzeżu Atlantyku.
1 października 1940 roku sztab oraz 1. kompania zostały przekazane do Pionier-Bataillon 126 z 126. Dywizji Piechoty, a następnie odtworzone z własnych zasobów.
10 marca 1941 roku rozpoczęto przerzut batalionu do Prus Wschodnich. Jednostkę podporządkowano 18. Armii. Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na Związek Radziecki, 22 czerwca 1941 roku, batalion rozpoczął długotrwałe działania na froncie wschodnim. W składzie 18. Armii walczył m.in. w rejonie Wołchowa, jeziora Ładoga, Leningradu i Narwy. Od końca 1944 roku znajdował się w okrążeniu w kotle kurlandzkim.
9 maja 1945 roku batalion dostał się do sowieckiej niewoli. Jedynie niewielkiej części żołnierzy udało się drogą morską przedostać z Libawy do Kilonii.
Uzupełnienia dla batalionu zapewniał Pionier-Ersatz-Bataillon 1, sformowany 26 sierpnia 1939 roku w Królewcu.
Dowódcy Pionier-Bataillon 11
Oberstleutnant Karl Bülowius — 1934–1936. Później awansowany do stopnia Generalmajora i pełniący funkcję General der Pioniere przy Grupie Armii „Afryka”. 27 marca 1945 roku popełnił samobójstwo w amerykańskiej niewoli.
Oberstleutnant Paul Block — 1936–1938.
Major Heinz-Ulrich Neumann — od 1938 roku.
Źródło: Lexikon der Wehrmacht.



Ełk - apel z okazji pierwszej rocznicy śmierci Paula von Hindenburga, 2 sierpnia 1935 roku.

czwartek, 3 września 2026

Lotnisko Neukuhren

Lotnisko Neukuhren (obecnie Pionierskij) w Prusach Wschodnich. Rok 1942.
Lotnisko znajdowało się na północnym wybrzeżu Sambii, nad Bałtykiem. Jego budowę rozpoczęto w 1933 roku, a w sierpniu 1935 roku rozpoczęto na nim szkolenia. Lotnisko było użytkowane przez Luftwaffe aż do kwietnia 1945 roku.
Neukuhren pełniło przede wszystkim funkcję ośrodka szkolenia lotniczego. Stacjonowały tu m.in. Flieger-Ausbildungs-Regiment 10, Flugzeugführerschule A 125 oraz Flugzeugführerschule A/B 125. Lotnisko wykorzystywały również jednostki bojowe Luftwaffe, choć ich obecność miała charakter okresowy.
Z lotniskiem tym związany był m.in. Walter Krupinski, późniejszy znany niemiecki pilot myśliwski. W 1939 roku rozpoczął on szkolenie wojskowe w Flieger-Ausbildungs-Regiment 10 w Neukuhren, gdzie odbywał swoje pierwsze loty szkolne.
14 kwietnia 1945 roku lotnisko zostało zajęte przez wojska 3. Frontu Białoruskiego. Lotnisko nadal było wykorzystywane — w okresie sowieckim działała tam m.in. organizacja DOSAAF, prowadząca szkolenia lotnicze i szybowcowe.
Część niemieckiej infrastruktury lotniska przetrwała do naszych czasów.

LAS

Początki Zakładu Przetwórczego „LAS” w Szczytnie sięgają 1949 roku, kiedy to w suszarni drewna, będącej pozostałością po jednym z miejscowych tartaków, uruchomiono przetwórnię owoców i runa leśnego. W 1960 roku rozpoczęto budowę nowego zakładu, który oddano do użytku w listopadzie 1963 roku. Produkcję rozpoczęto w styczniu następnego roku. Podobnie jak w starym zakładzie, produkowano tu grzyby solone i marynowane, moszcze, pulpy owocowe oraz kompoty. Dodatkowo uruchomiono produkcję tanich win. Nowy zakład zatrudniał 300 pracowników, czyli o 180 więcej niż jego poprzednik. Znaczna część produkcji trafiała na eksport do krajów Europy Zachodniej.
W latach siedemdziesiątych jednym z najbardziej popularnych produktów był miód pitny „Jurand”.
Od 19 września 1991 roku zakład działał jako Przedsiębiorstwo Produkcji Spożywczej „LAS” Sp. z o.o. Kierował nim Józef Puszkiel. W tym okresie zakład zatrudniał 147 osób. Produkowano w nim tanie wina, konserwy warzywno-mięsne, w tym pasztet z dziczyzny, a także kompoty, dżemy i keczupy.
1 czerwca 1992 roku powstała spółka cywilna LAS-POL, która początkowo zajmowała się dystrybucją produktów spółki z o.o., a następnie przejęła skup surowców. Nie podobało się to drobnym udziałowcom spółki z o.o., którzy posiadali zdecydowaną większość udziałów. Ich głos nie miał jednak większego znaczenia, ponieważ o najważniejszych decyzjach decydowało kilku głównych udziałowców.
Spółka cywilna przejmowała zyski, co z czasem doprowadziło do problemów finansowych. W zakładzie zaczęło brakować pieniędzy na wypłaty dla pracowników spółki z o.o., aż w końcu zakład zbankrutował. Okazało się również, że pracownicy będący jednocześnie udziałowcami spółki mieli ogromne zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Główną przyczyną upadku zakładu było fatalne zarządzanie.


Zakład Przetwórczy "Las" w Szczytnie /woj.olsztyńskie/ produkuje ok. 40 różnego rodzaju wyrobów z surowców leśnych ogólnej wartości ok. 45 mln zł. rocznie. Nowością wprowadzoną w tym roku jest m.in. bardzo poszukiwany na rynku pasztet z dzika /cena puszki 23 zł/. Załoga szczycieńskiego "Lasu" dokłada starań, aby w okresie przedświątecznym jak najwięcej puszkowanej dziczyzny trafiło do amatorów tego przysmaku. /ls/
Agency/Photographer: C+Gł.Olszt. CAF - Moroz

Dróżnik z Szyldaku

Obieg: Kraplewo (niem. Kraplau), 28.02.1902(?) r.
Adresat: Panowie Bracia Neumann, Olbersdorf koło Zittau (Żytawy) w Saksonii.
W nawiązaniu do Państwa oferty specjalnej nr 45, proszę o przesłanie Państwa katalogu głównego.
Lehmann, dróżnik (dozorca drogowo-szosowy) w Szyldaku (niem. Schildeck). 
Poczta Kraplewo, Prusy Wschodnie.


środa, 2 września 2026

Pozdrowienia z Dłużka

Pozdrowienia z Dłużka. Widok nad jeziorem i droga wiejska nad jeziorem. 
Gruss aus Dluszek. Partie am See, Dorfstrasse am See .

Jedwabno, 29 lipca 1910 r.
Droga Else! Serdecznie dziękuję za Twoją miłą kartkę.
Tutaj idzie mi całkiem dobrze, tylko jest strasznie nudno. Za to w Olsztynie na Wystawie Przemysłowej było pięknie! Wystawa była bardzo podobna do tej w Zittau w swoim czasie. W Olsztynie każdego dnia było mnóstwo rozrywek, miałem tam kilku dobrych znajomych, z którymi trochę popiliśmy. Podatek po tym wypadł nieco wysoki, ale co tam, to nie szkodzi!
Mam nadzieję, że uda mi się przyjechać w odwiedziny do domu, a wtedy Ty musisz odwiedzić nas. Życzę Ci udanej zabawy w Markneukirchen.
Do tej wioski zrobiłem w niedzielę wycieczkę rowerową, było bardzo ładnie. To są te wspaniałe mazurskie jeziora. Z najlepszymi pozdrowieniami, Twój kuzyn Willy.

Obieg: Jedwabno 29.07.1910 r. 
Adres: Panna Else Paul, Markneukirchen (Saksonia), ul. Gartenstraße 117.


150. Pułku Piechoty - ośrodek szkolenia rekrutów

Nadawca: Petersen, III Batalion 150. Pułku Piechoty, 4. Kompania, ośrodek szkolenia rekrutów Olsztyn.
III. Inf. Regt. № 150 4 Com. Rekrutendepot Allenstein.
Obieg: Allenstein, 15.2.15 r. 
G. Hoffmann, Photogr., Allenstein u. Goldap.


wtorek, 1 września 2026

Szczytno, ulica Polska - rok 1970

PIĘKNA NASZA POLSKA.... 26.IX.70
Któż z nas nie bolał nad losami Juranda ze Spychowa i jego córki Danuśki – bohaterów sienkiewiczowskich "Krzyżaków"? Więzieni w wieży szczycieńskiego zamku, utrwalili nam na stałe nazwę tego miasta. Szczytno, woj. olsztyńskie, liczące sobie kilkaset lat, w 1616 roku otrzymało prawa miejskie. W początkach tego wieku mieszkały tu tylko 4 osoby nie znające języka polskiego, a w spisach figurują niemal same polskie nazwiska. Od połowy XIX wieku Szczytno było jednym z najważniejszych centrów polskiego ruchu społeczno-narodowego na Mazurach. Długie lata wydawano tu prasę w polskim języku: "Mazur", "Mazurski Przyjaciel Ludu" i "Gazeta Ludowa" przeniesiona na początku XX wieku z Ełku. W czasie ostatnich działań wojennych miasto zostało zniszczone niemal w 50%. Dziś nie ma tu już śladów zniszczeń, wybudowano wiele nowych domów, powstały nowe obiekty przemysłowe. Szczytno liczy obecnie około 15 tys. mieszkańców. /BR/
Na zdjęciu: fragment ul. Polskiej w Szczytnie. W głębi z lewej strony widać wieżę Juranda.
232712/8 C WAF CAF - Moroz

Iliada

O „Iliadzie” Homera jest ostatnio, za sprawą pewnego filmu, bardzo głośno, a samo dzieło stało się do pewnego stopnia modne. W związku z tym pochwalę się, jaki tom trafił dziś do moich zbiorów.
Jest to IV część opracowania dzieła Homera – „Homers Ilias. Für den Schulgebrauch erklärt von J. La Roche” („Iliada Homera objaśniona do użytku szkolnego przez J. La Roche’a”).
Autorem opracowania był Joseph La Roche (1826–1903), ceniony austriacki filolog klasyczny oraz dyrektor C.K. Gimnazjum Państwowego w Linzu.
Tekst „Iliady” został wydrukowany w klasycznej grece, natomiast u dołu stron zamieszczono szczegółowy aparat krytyczny oraz komentarze językowe i historyczne w języku niemieckim.
Wydanie: Lipsk, nakładem B. G. Teubnera, 1878 r.
Książka jest szczególnie interesująca ze względu na znajdujące się w niej pieczęcie biblioteczne:
 
1. Pieczęć Gimnazjum w Olsztynie (Gymnasial-Bücherei Allenstein)
2. Pieczęć Gimnazjum Królewskiego w Królewcu (Bibliothek des Kön. Wilhelms-Gymnasiums zu Königsberg i/Pr.)

Poszukuję książek z pieczęciami bibliotecznymi i prywatnymi pochodzącymi z terenu dawnego powiatu szczycieńskiego, a także z innych miejscowości dawnych Prus Wschodnich.


Bartoszyce - szkoła


ŚLUBUJEMY TOBIE, OJCZYZNO WALCZYĆ W PIERWSZYM SZEREGU O ROZWÓJ NAUKI I WZROST KULTURY NARODOWEJ

Na plakacie: WIELKI STALIN

Pamiątka z kl. Ia w Bartoszycach, dn. 23 VI 53.

niedziela, 30 sierpnia 2026

Wycieczka do Janowa

Położone nad rzeką Saską Jednorożec już pod koniec XIX wieku był miejscowością wycieczkową dla mieszkańców Szczytna. W trakcie wojny został zniszczony, jak widać na tych fotografiach, jednak nadal przyciągał mieszkańców położonego nieopodal miasta.



Powrót na front zachodni

Żołnierz o imieniu Kurt, służący w 272. Pułku Artylerii Polowej (Feldartillerie-Regiment 272), 13 września 1918 roku pisał z Wystruci (Insterburga) do swojej kuzynki. Pocztówkę wysłał dzień później w Olsztynie, o czym świadczy stempel pocztowy Allenstein z 14 września 1918 roku. Kurt służył w 2. baterii (2. Batterie) pułku.
272. Pułk Artylerii Polowej (Feldartillerie-Regiment Nr. 272) był jednostką artylerii polowej armii Cesarstwa Niemieckiego, związaną z 213. Dywizją Piechoty (213. Infanterie-Division). Dywizja została sformowana 8 września 1916 roku i od początku działała na froncie zachodnim. W toku wojny 272. Pułk Artylerii Polowej wchodził w skład jej artylerii i wspierał działania jednostek dywizji.
W końcu 1916 roku 213. Dywizja została skierowana na front zachodni. Początkowo walczyła nad Sommą, a następnie na odcinku nad Aisną. W 1917 roku jej działania obejmowały między innymi walki nad Aisną i w Szampanii, następnie w rejonie Reims, a od końca czerwca także pod Verdun. W okresie walk pod Verdun artyleria dywizji wspierała działania własnej piechoty w ciężkich walkach pozycyjnych. Pod koniec sierpnia 1917 roku dywizja powróciła w rejon Reims.
W 1918 roku 272. Pułk Artylerii Polowej nadal pozostawał na froncie zachodnim wraz z 213. Dywizją. Do września dywizja prowadziła działania pozycyjne w rejonie Reims. Od 26 września 1918 roku uczestniczyła w ciężkich walkach obronnych podczas niemieckich działań określanych jako bitwa obronna w Szampanii i nad Mozą, stanowiących część końcowej fazy walk na froncie zachodnim. W październiku 1918 roku dywizja walczyła między innymi przed niemieckimi pozycjami Hunding-Front i Brunhild-Front, a następnie kontynuowała działania odwrotowe.
Po zawieszeniu broni 11 listopada 1918 roku 213. Dywizja rozpoczęła wycofywanie z okupowanych terenów Francji i marsz w kierunku Niemiec. W styczniu 1919 roku została rozwiązana. Wraz z jej demobilizacją zakończyła się również działalność związanych z nią jednostek, w tym 272. Pułku Artylerii Polowej.
Pocztówka wysłana przez Kurta jest więc ciekawym świadectwem końcowego okresu I wojny światowej. Kurt w korespondencji pisze, że jest znowu w drodze powrotnej. Wysyłając więc tę pocztówkę do kuzynki, był w drodze na front zachodni.


Insterburg - stary zamek

Pamiątka z wycieczki do Olsztyna w 1959 r.


Wycieczka dzieci ze Szkoły Podstawowej w Jedwabnie do Olsztyna.
Dzieci tut. szkoły w liczbie 22 uczniów z wychowawczynią ob. Świderską Janiną wyjeżdżają na trzydniową wycieczkę do Olsztyna (w ramach wczasów miejskich dla dzieci wiejskich).
W okresie pobytu tych trzech dni w stolicy Warmii i Mazur miały one moc przeżyć, ciekawych wrażeń i dużo wiadomości. Zwiedzały zamek, oglądały pomnik Kopernika - muzeum mazurskie. Uczestnicy wycieczki chodzili do kina i do teatru lalek na sztukę „Krawczyk Witeź”.
Uczniowie tut. szkoły dali występ złożony z tańców, śpiewu i recytacji. Najbardziej podziwiany był Stasio Borowiecki za swój niezwykły utalentowany głos.
Dzieci ze smutkiem opuszczały Olsztyn, w którym tak miłe i przyjemnie spędziły czas.
Źródło: Kronika Szkoły Podstawowej w Jedwabnie. Gr. Jedwabno, pow. Szczytno, woj. olsztyńskie. Założona przez ob. Karola Stankiewicza. Zbiorcza Szkoła Gminna w Jedwabnie.