Wielkanocny zając z Piławy

Gdy na Wielkanoc spadnie śnieg, można ulepić zająca. Piława, rok 1940.

P.S. Tego dziarskiego zająca wielkanocnego podarowałem kompanii na święta wielkanocne – był bardzo tani i bardzo ładny, wszyscy żołnierze mieli z niego radość.

Piława, dnia 19.04.40

Walter

M. G. Halbfeldt(?)

Wielbark - dworzec ze zniszczoną wieżą ciśnień

Wielbark w czasie wojny. Dworzec ze zniszczoną wieżą ciśnień.

Willenberg zur Kriegszeit. Bahnhof mit zerstörtem Wasserturm.

Verlag von Karl Mucke, Willenberg.

Nadawca Pionier Adolf Stein 103. Kompania Eksploatacji Kolei, Urząd Maszynowy (Eisenbahn - Betriebs - Komp. 103 Maschinenamt) obecnie Wielbark (Prusy Wschodnie).

Adresat:

Pan Gustav Stutte(?) ... Kreuztal koło Siegen w Westfalii.

5 września 1915

Wczoraj, po moim powrocie do Hanau(?), z wdzięcznością otrzymałem Twoją kartkę. Znajduję się teraz tutaj na Wschodzie i jeżdżę jako palacz na lokomotywie. Nasza trasa prowadzi z  Wielbarka do Ostrołęki. W każdym razie wkrótce będziemy posuwać się dalej naprzód, ponieważ ta trasa została rozbudowana jako linia normalnotorowa, a z nią kolej polowa nie może przecież konkurować. Pozdrów ode mnie swoich rodziców i naszych kolegów. Najlepsze pozdrowienia.

Adolf Stein

List z RAD-u K.1/16

List z RAD-u informujący o chorobie (anginie) syna. Został nadany w miejscowości Sterławki Wielkie (Groß Stürlack). Sam obóz znajdował się jednak w obecnie nieistniejącej miejscowości Salpik Dolny (Nieder Salpkeim). Przy budowie tamy na jeziorze Guber pracowały tu różne oddziały RAD-u, między innymi 1/13. W trakcie wojny w miejscu obozu utworzono ośrodek wypoczynkowy dla żołnierzy, nazywany Klein-Berlin.

Służba Pracy Rzeszy, Dowódca Oddziału K1./16. Sygnatura: Gd.5a Hg./Ch.

Salpik Dolny, dnia 1 marca 1942 r.

Do Pana Höltje w Hamburgu La II, Harnachsweg 6.

Dotyczy: Choroby Pańskiego syna. Oddział informuje Pana, że Pana syn Günther został wczoraj przyjęty do Szpitala Rezerwowego (Lazaretu) 161 w Giżycku (Lötzen) z powodu anginy.Nie ma powodu do poważnych obaw.

Dowódca Oddziału

(podpis)

Oberstfeldmeister.

Dwaj podoficerowie 2. Pułku Piechoty z Olsztyna

Dwaj podoficerowie 2. Pułku Piechoty (2. (Preußisches) Infanterie-Regiment) z Olsztyna, ok. 1934 r.
Foto-Optik Biermann, Allenstein.
G. Goerigk – Fleischerei (rzeźnik). Gustaw Goerigk miał w Olsztynie sklep przy Langgasse 14 (dzisiejsza ul. Warmińska).

1. Pułk Piechoty

1. (pruski) Pułk Piechoty powstał głównie na bazie pułków strzeleckich Reichswehry nr 1 i 2 oraz pułków piechoty Reichswehry nr 5 i 9. Stacjonował głównie w Królewcu.
Został podporządkowany 1. Dywizji Reichswehry, a taktycznie podlegał dowódcy piechoty I (Infanterieführer I).
W 1934 roku, w ramach rozbudowy Reichswehry, pułk został podzielony na Pułk Piechoty Königsberg i Pułk Piechoty Gumbinnen. Dotychczasowy III batalion oraz batalion szkolny zostały włączone do pułku w Gumbinnen, a w Królewcu utworzono nowy III batalion. Pułk podlegał wówczas dowódcy artylerii I.
15 października 1935 roku, w trakcie odtajnienia jednostek, pułk przemianowano na Pułk Piechoty nr 1. II batalion przekazano do pułku piechoty nr 43, a w jego miejsce utworzono nowy batalion z oddziałów policji krajowej w Królewcu. Od tego momentu cały pułk stacjonował w Królewcu i podlegał 1. Dywizji Piechoty.
W 1935 roku III batalion dziedziczył tradycje Pułku Piechoty nr 43, natomiast 13. i 14. kompania – Pułku Grenadierów nr 1.
Na początku wojny pułk składał się z trzech batalionów oraz kompanii dział piechoty i kompanii przeciwpancernej. W kampanii polskiej dotarł do Warszawy. W kampanii na Zachodzie, w ramach Grupy Armii B, przeszedł przez Belgię do rzeki Sommy, a następnie nad Loarę. Po zawieszeniu broni pułk pełnił służbę ochrony wybrzeża nad Atlantykiem. W tym czasie III batalion został przekazany do formowania 121. Dywizji Piechoty.
We wrześniu 1940 roku pułk powrócił do swoich garnizonów i wziął udział w ataku na Związek Radziecki. Z Prus Wschodnich przeszedł przez Rygę i górny bieg Narwy aż na przedmieścia Leningradu. Pozostał tam do maja 1942 roku, kiedy przeniesiono go na front nad Wołchowem.
13 maja 1942 roku, z powodu dużych strat, rozwiązano III batalion (ponownie utworzony dopiero w listopadzie 1944 roku). 15 października 1942 roku pułk przemianowano na Pułk Grenadierów nr 1. Od stycznia 1943 roku działał na południe od jeziora Ładoga.
Uzupełnienia dla pułku zapewniał batalion zapasowy piechoty nr 1.
W 1937 roku pułkiem dowodził generał major Eugen Ott.

Na podstawie: Lexikon der Wehrmacht.

20 kwiecień 1937 r. 

Foto - Pohle , Königsberg (Pr.).  Gr. Schlossteichstr. 11.

Kwiecień 1937 r. 

Kwiecień 1937 r. 

Kwiecień 1937 r. 

Czerwiec 1937 r. 

Widok na Jezioro Domowe Małe

Szczytno (Ortelsburg) – widok na Jezioro Domowe Małe.

Adresat: Rodzina Franz Drulu, Borghorst / Westfalia.

Szczytno, dnia 14.06.32
Moi Kochani!
Dzisiaj byłem w Szczytnie (Ortelsburg), a od godziny 12:00 jestem w Nidzicy (Neidenburg). Poza tym wszystko w porządku. Serdeczne pozdrowienia przesyła Wasz kochany ojciec.

Obieg: Niedenburg 14.06.1932 r. 

Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego.

Verlag u. Copyright by Bruno Koch, Kunsthandlung, Ortelsburg.

Infanterie-Regiment Freiherr Hiller von Gaertringen (4. Posensches) Nr. 59

Młodzi żołnierze 2. kompanii II batalionu 59. Pułku Piechoty (Infanterie-Regiment Freiherr Hiller von Gaertringen (4. Posensches) Nr. 59), Iława (Deutsch Eylau), Prusy Wschodnie. Fotografia została wykonana w maju 1913 roku. W środku siedzi podoficer w jasnoszarym płaszczu.

Pułk (sztab oraz I i II batalion) stacjonował w Iławie, natomiast III batalion w Działdowie. Brał udział m.in. w bitwie pod Waplewem, która odbyła się 28 sierpnia 1914 roku i była częścią bitwy pod Tannenbergiem.

Jako muszkieter M. Rau, 2. Kompania, 59. Pułk Piechoty.

Iława (Deutsch Eylau), Prusy Zachodnie.

Do: Pan E. Kahle, adres - Thiele, mistrz stolarski Steinhude koło Hanoweru.

Drogi Frycu! Otrzymałem Twoją kartkę, za którą serdecznie Ci dziękuję, ale nie wolno Ci już do mnie pisać na ten adres. W każdym razie tę kartkę musiałeś napisać po pijanemu. U mnie poza tym wszystko w porządku, mam nadzieję, że u Ciebie również. Od 14 maja do 4 czerwca będziemy na poligonie w Orzyszu. Przesyłam najlepsze pozdrowienia, Twój przyjaciel Willi.

Wróciliśmy dzisiaj z grupy, inni zostają jeszcze 8 dni.

Obieg: Deutsch Eylau 9.05.1913 r. 

Naramiennik 59. Pułku Piechoty.

Nieśmiertelnik Hermanna Kaminskiego z Lötzen / Giżycka.

Ers. Batl. J. R. 59, Deutsch Eylau.

Naramiennik żołnierza 16 Pułku Artylerii Polowej

Naramiennik żołnierza 16 Pułku Artylerii Polowej z Królewca  (1. Ostpreußisches Feldartillerie-Regiment Nr. 16).

Grenadier-Regiment Kronprinz (1. Ostpreußisches) Nr. 1

Grenadier-Regiment Kronprinz (1. Ostpreußisches) Nr. 1 / Pułk Grenadierów „Następcy Tronu” (1. Wschodniopruski) nr 1. Pocztówka upamiętniająca datę żałożenia pułku - 20.12.1655 r.

Lith. u. Verlag v. Hugo Werner, Steglitz-Berlin.

Obieg: Königsberg, 25.10.1913 r.

Nieśmiertelnik - Nachrichten-Ersatz-Abteilung 1

Nieśmiertelnik żołnierza 1. kompanii 1. Oddziału Zapasowego Wojsk Łączności (Nachrichten-Ersatz-Abteilung 1).

Oddział został utworzony 8 sierpnia 1939 roku w Królewcu. Sformowano go wraz z zapasowym plutonem psów i początkowo podporządkowano 151. Dywizji, a od 11 grudnia 1939 roku – 141. Dywizji. 1 października 1940 roku oddział przeniesiono do Kutnej Hory, natomiast 2 sierpnia 1941 roku ponownie do Królewca. Od 29 maja 1942 roku podlegał dowódcy wojsk łączności. 15 września 1942 roku oddział został podzielony – poprzez włączenie Oddziału Zapasowego Wojsk Łączności 11 – na Oddział Zapasowy Wojsk Łączności 1 oraz Oddział Szkoleniowy Wojsk Łączności 1. W lutym 1945 roku oddział rozwiązano w Królewcu.
Na podstawie: Lexikon der Wehrmacht.

Ersatz Jäger-Rekruten-Depot

2 sierpnia 1914 roku dowodzony przez kapitana H. Wiellina 1. (Wschodniopruski) Rezerwowy Batalion Strzelców przeniósł się ze Szczytna do Olsztyna, do koszar 150. Pułku Piechoty, gdzie został ostatecznie sformowany. W jego skład weszły cztery kompanie.

W lutym 1915 roku batalionowi przydzielono 1. kompanię karabinów maszynowych, która początkowo była wyposażona w zmodyfikowane rosyjskie karabiny. 11 listopada batalion powrócił do Szczytna. W październiku 1916 roku utworzono 2. kompanię karabinów maszynowych, a w 1918 roku – pluton wyposażony w lekkie moździerze i granatniki.

Od początku wojny do 28 maja 1915 roku batalion, będąc w składzie I Korpusu Rezerwowego dowodzonego przez generała Bellowa, wziął udział w bitwach pod Gąbinem, Tannenbergiem, nad jeziorami mazurskimi oraz w walkach na Litwie i w Kurlandii.

W trakcie wojny w koszarach 150. Pułku Piechoty funkcjonował zapasowy ośrodek szkoleniowo-uzupełniający 1. (wschodniopruskiego) Rezerwowego Batalionu Strzelców (Ersatz Jäger-Rekruten-Depot).

 Obieg: Allenstein 23.07.1915.

Obieg: Allenstein 2.12.1915.

3. Ostpreußisches Landwehr-Regiment Nr. 4

Żołnierze Ersatz 3. Ostpreußisches Landwehr-Regiment Nr. 4. Zdjęcie wykonano w Juditten. W środku podoficer odznaczony Żelaznym Krzyżem.

Obieg: Königsberg, 30.04.1916 r.

Paul Schweppe pisze prawdopodobnie do żony Marthy do Berlina. Informuje, że otrzymał jej list, pyta o znaczki oraz wspomina, że skończył mu się boczek. Komentuje też fotografię, twierdząc, że jest nieudana.

 

Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 59

Żołnierze z zapasowego batalionu Rezerwowego Pułku Piechoty nr 59 (Ersatz-Bataillon, Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 59).
Na początku 1914 roku  Pułku Piechoty nr 59 wchodził w skład XX Korpusu i stacjonował w Iławie (I i II batalion) oraz w Działdowie (III batalion). 
Rezerwowy Pułk Piechoty nr 59 został utworzony po mobilizacji w sierpniu 1914 roku i stacjonował w Królewcu. Wchodził w skład tzw. Głównej Rezerwy Twierdzy Królewiec. Służył jako załoga obronna miasta oraz zaplecze szkoleniowe dla frontu wschodniego.
Obieg: Królewiec, 8.02.1915 r.

Atelier Germania (Inh. Paul Rdschun) Königsberg i. Pr. Vorder Roßgarten 43-44.

Rominten

Żołnierze z II batalionu 22. Pułku Piechoty (Infanterie-Regiment 22) z Gołdapi i pomnik jelenia przed pałacykiem myśliwskim Wilhelma II Hohenzollerna w Rominten.

Zapasowy Batalion Piechoty nr 45

Żołnierz (sanitariusz) II Zapasowego Batalionu Piechoty nr 45 (8. Ostpreußisches Infanterie-Regiment Nr. 45). Pułk ten w 1914 roku stacjonował w Insterburgu, a częściowo (II batalion) w Darkehmen. W sierpniu utworzono batalion zapasowy, składający się z czterech kompanii, oraz dwa punkty rekrutacyjne.

Obieg: Königsberg, 15.05.1915 r.

Defilada Batalionu Pionierów im. Księcia Radziwiłła (1. wschodniopruskiego) nr 1

Królewiec - koszary pionierów, Kalthof. Defilada Batalionu Pionierów im. Księcia Radziwiłła (1. wschodniopruskiego) nr 1 / Pionier-Bataillon „Fürst Radziwill” (1. Ostpreußisches) Nr. 1 przed generałem dowodzącym I Korpusem Armijnym, baronem von der Goltzem, z okazji obchodów 125-lecia istnienia batalionu – 24 maja 1905 roku.

Szczytno - park Andreska

Szczytno - park Andreska i pomnik Bismarcka. Według lokalnych „środowisk patriotycznych” obecne władze Szczytna planują odbudowę widocznego na tej pocztówce pomnika Bismarcka, co jest oczywistą bzdurą i świadomym kłamstwem. Zamieszanie, jakie w związku z tą sprawą powstało — w tym wizyta byłego ministra oświaty, obecnego kandydata na premiera, który stwierdził, że mieszkańców Szczytna trzeba „repolonizować” — jest już częścią historii parku. W historii tego miejsca zapisała się przed laty również pewna szczycieńska radna SLD, która nie zgodziła się na ustawienie w parku tablicy przypominającej ufundowanie go przez Richarda Andersa. 

Gdy chodzę po tym parku, myślę sobie, że oba te przypadki są świadectwem naszego lokalnego kołtuństwa i głupoty. Szkoda, że osoby zaangażowane w tę kwestię nie brały pod uwagę tego, jak zostaną w przyszłości ocenione. Obecnie dla nas ważniejsze są jakieś fobie niż to, by ten park jakoś wyglądał. Bo żeby wyglądał tak jak przed wojną, nie ma na to najmniejszych szans. Nie mam tu na myśli oczywiście odbudowy pomnika Bismarcka, tylko ogólny stan obiektu i znajdującej się w nim infrastruktury.

Na odrocie pocztówki znajduje się korespondecja wysłana pocztą polową ze stpemplem 337. Batalionu Strzelców Krajowych (Landesschützen-Bataillon 337). Batalion ten został sformowany 11 czerwca 1940 roku w obozie Tiborlager (obecnie Cibórz koło Świebodzina), w III Okręgu Wojskowym. Po sformowaniu został skierowany do Królewieca. Początkowo stacjonował na poligonie Stablack (obecnie Kamińsk/Stablawk koło Górowa Iławeckiego). Następnie przeniesionogo do miejscowości Heydekrug (obecnie Szyłokarczma na Litwie). 11 sierpnia 1942 roku jednostka została przeniesiona do Gliwic. 14 sierpnia 1942 roku 3. kompania batalionu została odesłana do Laponii jako 1. kompania 309. Batalionu Strzelców Krajowych. W 1943 roku batalion stacjonował w Chorzowie gdzie podlegał Dowódcy ds. Jeńców Wojennych VIII (Kommandeur der Kriegsgefangenen VIII).

Obieg: 14.06.1941 r. 

Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego. 

Ortelsburg, Ostpr. – Bismarck-Denkmal mit Stadtpark

1. Wschodniopruski Pułk Artylerii Polowej nr 1, II dywizjon

Zalepka listowa – 1. Ostpreußisches Feldartillerie-Regiment Nr. 1 / 1. Wschodniopruski Pułk Artylerii Polowej nr 1, II dywizjon. Dowództwo tego pułku oraz I dywizjon stacjonowały w Królewcu. II dywizjon stacjonował w Insterburgu.

2. Wschodniopruski Pułk Piechoty Landwehry nr 3

Fotografia żołnierzy zapasowego batalionu 2. Wschodniopruskiego Pułku Piechoty Landwehry nr 3 (Ersatz-Bataillon, 2. Ostpreußisches Landwehr-Regiment Nr. 3) podczas posiłku. W środku stoi oficer z cyfrą „3” na pokrowcu pikielhauby.
Liczący dwa bataliony 3. Pułk Piechoty Landwehry utworzono 2 sierpnia 1914 roku w Królewcu. Tam również sformowano batalion zapasowy, którego żołnierzy widzimy na tej fotografii. Jednostka weszła w skład załogi twierdzy Królewiec jako jej główna rezerwa.
Obieg: Królewiec, 25.09.1915 r.

Szczytno - dzień plebiscytu

Szczytno / Ortelsburg. Zdjęcie wykonano w dniu plebiscytu – 11 lipca 1920 roku. Widać na nim kończący się (oficjalnie zakończony w listopadzie 1924 roku) proces odbudowy miasta po zniszczeniach I wojny światowej oraz plebiscytowe hasło propagandowe:
„Deutsche Arbeit, deutscher Fleiß, finden stets der Mühe Preis! Masuren ist und bleibt Deutsch!!!”
„Niemiecka praca, niemiecka pilność, zawsze znajdują nagrodę za trud! Mazury są i pozostaną niemieckie!!!

Zdjęcie ze zbiorów M. Rawskiego. 

1. Pułku Artylerii Pieszej „von Linger”

Żołnierz z 2. punktu rekrutacyjnego 1. Pułku Artylerii Pieszej „von Linger” (Ostpreußisches Fußartillerie-Regiment „von Linger“ Nr. 1) przy moździerzu w jednym z fortów Twierdzy Królewiec. Obok: moździerz 21 cm M1899. 

Korespondencja: Königsberg, d. 17. 5. 15

Reichsarbeitsdienst 1/13

Nieśmiertelniki RAD 1/13. Według spisów obóz ten znajdował się we wsi  Gehsen, Kreis Insterburg. Możliwy jest również związek z obecnie opuszczoną osadą w powiecie kętrzyńskim – Sałpik Dolny (Nieder Salpkeim) lub jej okolicami.

Szczytno - Stanisław Biczysko

Wyższa Szkoła Oficerska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych im. gen. Franciszka Jóźwiaka „Witolda” w Szczytnie. W środku: pułkownik Stanisław Biczysko. Obok: Zbigniew Nowakowski – trener judo; w szkole odpowiadał za logistykę(?), a później był zastępcą komendanta. Kobieta to Halina Biedrzycka z ZHP, późniejsza dyrektor Szkoły Podstawowej nr 4 im. Marii Konopnickiej w Szczytnie.

Piwnice Wielkie - 1915 rok

Piwnice Wielkie / Gross Piwnitz. Ciężko odczytać nadawcę, ale w tym czasie w Piwnicach Wielkich stacjonował Armierungs-Bataillon 55. Tego typu kartek z tej miejscowości zachowało się sporo. 

Korespondencja została napisana w Piwnicach Wielkich 14.02.1915 roku. Nadano ją jako feldpost w Willenbergu 17 lutego 1915 roku.

Ze zbiorów M. Rawskiego.