piątek, 4 września 2026

Szczytno - widok na Jezioro Długie (Domowe Duże)


Ortelsburg, Ostpr. Blick a. d. See.


Obieg: Ortelsburg: 24.09.1930 r. 
Photographie u. Verlag Conrad Junga, Berlin-Steglitz.
Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego. 

1. (preuß.) Pionier-Bataillo - Lyck

11. Batalion Saperów / 1. (preuß.) Pionier-Bataillon został sformowany 1 października 1934 roku w Ełku i podporządkowany 11. Dywizji Piechoty. Jednostkę utworzono w wyniku podziału 1. (pruskiego) batalionu saperów. Pierwszym dowódcą został major Karl Bülowius, wcześniej wykładowca w Szkole Oficerów Piechoty w Dreźnie.
15 października 1935 roku batalion przemianowano na Pionier-Bataillon 11 i przeniesiono do Giżycka. W jego skład wchodziły trzy kompanie, w tym jedna zmotoryzowana, zmotoryzowana kolumna mostowa B oraz lekka zmotoryzowana kolumna saperska. Korpus oficerski tworzyli dowódca, dwóch Oberleutnantów oraz jedenastu Leutnantów.
18 sierpnia 1939 roku batalion zajął rejon koncentracji w okolicach Działdowa i Nidzicy. Od 1 września 1939 roku, w składzie 3. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Polsce.
2 listopada 1939 roku został przeniesiony na zachód, w rejon Remscheid. W maju i czerwcu 1940 roku, w składzie 6. Armii, uczestniczył w kampanii przeciwko Francji. Brał udział m.in. w forsowaniu rzek Mozy, Loary i Sommy. Po zakończeniu kampanii batalion do lutego 1941 roku stacjonował na wybrzeżu Atlantyku.
1 października 1940 roku sztab oraz 1. kompania zostały przekazane do Pionier-Bataillon 126 z 126. Dywizji Piechoty, a następnie odtworzone z własnych zasobów.
10 marca 1941 roku rozpoczęto przerzut batalionu do Prus Wschodnich. Jednostkę podporządkowano 18. Armii. Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na Związek Radziecki, 22 czerwca 1941 roku, batalion rozpoczął długotrwałe działania na froncie wschodnim. W składzie 18. Armii walczył m.in. w rejonie Wołchowa, jeziora Ładoga, Leningradu i Narwy. Od końca 1944 roku znajdował się w okrążeniu w kotle kurlandzkim.
9 maja 1945 roku batalion dostał się do sowieckiej niewoli. Jedynie niewielkiej części żołnierzy udało się drogą morską przedostać z Libawy do Kilonii.
Uzupełnienia dla batalionu zapewniał Pionier-Ersatz-Bataillon 1, sformowany 26 sierpnia 1939 roku w Królewcu.
Dowódcy Pionier-Bataillon 11
Oberstleutnant Karl Bülowius — 1934–1936. Później awansowany do stopnia Generalmajora i pełniący funkcję General der Pioniere przy Grupie Armii „Afryka”. 27 marca 1945 roku popełnił samobójstwo w amerykańskiej niewoli.
Oberstleutnant Paul Block — 1936–1938.
Major Heinz-Ulrich Neumann — od 1938 roku.
Źródło: Lexikon der Wehrmacht.



Ełk - apel z okazji pierwszej rocznicy śmierci Paula von Hindenburga, 2 sierpnia 1935 roku.

czwartek, 3 września 2026

Lotnisko Neukuhren

Lotnisko Neukuhren (obecnie Pionierskij) w Prusach Wschodnich. Rok 1942.
Lotnisko znajdowało się na północnym wybrzeżu Sambii, nad Bałtykiem. Jego budowę rozpoczęto w 1933 roku, a w sierpniu 1935 roku rozpoczęto na nim szkolenia. Lotnisko było użytkowane przez Luftwaffe aż do kwietnia 1945 roku.
Neukuhren pełniło przede wszystkim funkcję ośrodka szkolenia lotniczego. Stacjonowały tu m.in. Flieger-Ausbildungs-Regiment 10, Flugzeugführerschule A 125 oraz Flugzeugführerschule A/B 125. Lotnisko wykorzystywały również jednostki bojowe Luftwaffe, choć ich obecność miała charakter okresowy.
Z lotniskiem tym związany był m.in. Walter Krupinski, późniejszy znany niemiecki pilot myśliwski. W 1939 roku rozpoczął on szkolenie wojskowe w Flieger-Ausbildungs-Regiment 10 w Neukuhren, gdzie odbywał swoje pierwsze loty szkolne.
14 kwietnia 1945 roku lotnisko zostało zajęte przez wojska 3. Frontu Białoruskiego. Lotnisko nadal było wykorzystywane — w okresie sowieckim działała tam m.in. organizacja DOSAAF, prowadząca szkolenia lotnicze i szybowcowe.
Część niemieckiej infrastruktury lotniska przetrwała do naszych czasów.

LAS

Początki Zakładu Przetwórczego „LAS” w Szczytnie sięgają 1949 roku, kiedy to w suszarni drewna, będącej pozostałością po jednym z miejscowych tartaków, uruchomiono przetwórnię owoców i runa leśnego. W 1960 roku rozpoczęto budowę nowego zakładu, który oddano do użytku w listopadzie 1963 roku. Produkcję rozpoczęto w styczniu następnego roku. Podobnie jak w starym zakładzie, produkowano tu grzyby solone i marynowane, moszcze, pulpy owocowe oraz kompoty. Dodatkowo uruchomiono produkcję tanich win. Nowy zakład zatrudniał 300 pracowników, czyli o 180 więcej niż jego poprzednik. Znaczna część produkcji trafiała na eksport do krajów Europy Zachodniej.
W latach siedemdziesiątych jednym z najbardziej popularnych produktów był miód pitny „Jurand”.
Od 19 września 1991 roku zakład działał jako Przedsiębiorstwo Produkcji Spożywczej „LAS” Sp. z o.o. Kierował nim Józef Puszkiel. W tym okresie zakład zatrudniał 147 osób. Produkowano w nim tanie wina, konserwy warzywno-mięsne, w tym pasztet z dziczyzny, a także kompoty, dżemy i keczupy.
1 czerwca 1992 roku powstała spółka cywilna LAS-POL, która początkowo zajmowała się dystrybucją produktów spółki z o.o., a następnie przejęła skup surowców. Nie podobało się to drobnym udziałowcom spółki z o.o., którzy posiadali zdecydowaną większość udziałów. Ich głos nie miał jednak większego znaczenia, ponieważ o najważniejszych decyzjach decydowało kilku głównych udziałowców.
Spółka cywilna przejmowała zyski, co z czasem doprowadziło do problemów finansowych. W zakładzie zaczęło brakować pieniędzy na wypłaty dla pracowników spółki z o.o., aż w końcu zakład zbankrutował. Okazało się również, że pracownicy będący jednocześnie udziałowcami spółki mieli ogromne zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Główną przyczyną upadku zakładu było fatalne zarządzanie.


Zakład Przetwórczy "Las" w Szczytnie /woj.olsztyńskie/ produkuje ok. 40 różnego rodzaju wyrobów z surowców leśnych ogólnej wartości ok. 45 mln zł. rocznie. Nowością wprowadzoną w tym roku jest m.in. bardzo poszukiwany na rynku pasztet z dzika /cena puszki 23 zł/. Załoga szczycieńskiego "Lasu" dokłada starań, aby w okresie przedświątecznym jak najwięcej puszkowanej dziczyzny trafiło do amatorów tego przysmaku. /ls/
Agency/Photographer: C+Gł.Olszt. CAF - Moroz

Dróżnik z Szyldaku

Obieg: Kraplewo (niem. Kraplau), 28.02.1902(?) r.
Adresat: Panowie Bracia Neumann, Olbersdorf koło Zittau (Żytawy) w Saksonii.
W nawiązaniu do Państwa oferty specjalnej nr 45, proszę o przesłanie Państwa katalogu głównego.
Lehmann, dróżnik (dozorca drogowo-szosowy) w Szyldaku (niem. Schildeck). 
Poczta Kraplewo, Prusy Wschodnie.


środa, 2 września 2026

Pozdrowienia z Dłużka

Pozdrowienia z Dłużka. Widok nad jeziorem i droga wiejska nad jeziorem. 
Gruss aus Dluszek. Partie am See, Dorfstrasse am See .

Jedwabno, 29 lipca 1910 r.
Droga Else! Serdecznie dziękuję za Twoją miłą kartkę.
Tutaj idzie mi całkiem dobrze, tylko jest strasznie nudno. Za to w Olsztynie na Wystawie Przemysłowej było pięknie! Wystawa była bardzo podobna do tej w Zittau w swoim czasie. W Olsztynie każdego dnia było mnóstwo rozrywek, miałem tam kilku dobrych znajomych, z którymi trochę popiliśmy. Podatek po tym wypadł nieco wysoki, ale co tam, to nie szkodzi!
Mam nadzieję, że uda mi się przyjechać w odwiedziny do domu, a wtedy Ty musisz odwiedzić nas. Życzę Ci udanej zabawy w Markneukirchen.
Do tej wioski zrobiłem w niedzielę wycieczkę rowerową, było bardzo ładnie. To są te wspaniałe mazurskie jeziora. Z najlepszymi pozdrowieniami, Twój kuzyn Willy.

Obieg: Jedwabno 29.07.1910 r. 
Adres: Panna Else Paul, Markneukirchen (Saksonia), ul. Gartenstraße 117.


150. Pułku Piechoty - ośrodek szkolenia rekrutów

Nadawca: Petersen, III Batalion 150. Pułku Piechoty, 4. Kompania, ośrodek szkolenia rekrutów Olsztyn.
III. Inf. Regt. № 150 4 Com. Rekrutendepot Allenstein.
Obieg: Allenstein, 15.2.15 r. 
G. Hoffmann, Photogr., Allenstein u. Goldap.