wtorek, 28 lipca 2026

Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia

Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia. Przedstawiona scena odnosi się do krwawych walk stoczonych przez niemieckie siły kolonialne podczas powstania ludów Herero i Nama (1904–1908) w dzisiejszej Namibii. Kluczowym elementem tamtej kampanii na terenach pustynnych (np. pustynia Omaheke / Kalahari) był ekstremalny brak wody, który doprowadził do śmierci tysięcy ludzi po obu stronach – choć w przypadku ludności Herero i Nama przybrał charakter ludobójstwa.
Jako ochotnicy w walkach tych brali udział żołnierze ze Szczytna z 1. (Wschodniopruskiego) Batalionu Strzelców im. Grafa Yorcka von Wartenburga. Pięciu poległych upamiętniał głaz ustawiony na terenie leśnych strzelnic. Obecnie znajduje się on na prywatnej posesji przy ul. Władysława IV w Szczytnie.
Również tę pocztówkę wysłano 23 maja 1906 roku do panny Grety Kornatz z Bartnej Strony koło Szczytna

Ostatnia kropla
Leżą tu z bronią w ręku,
W tyralierze, godzina po godzinie.
Słońce żarzy się – Boże zmiłuj się –
Błagają z głębi serca.
Trwają – strzelają dalej,
Pragnienie doprowadza ich do szaleństwa.
Wierni aż do śmierci, wy dzielni jeźdźcy,
Ojczyzna jest z was dumna.
„Towarzyszu, daj wody, ginę!”
Błaga tu śmiertelnie wyczerpany jeździec,
„Tylko jeden łyk, zanim umrę,
Język mi usycha – niemal płonę.”
Ostatnia kropla, cenny dar,
Towarzysz nie waha się ani chwili,
Wciska [manierkę] w dłonie przyjaciela:
„Pij ty, ja nie potrzebuję krzepienia.”


Królewiec – odsłonięcie pomnika 16. Pułku Artylerii Polowej

Odsłonięcie pomnika (kamienia pamiątkowego) na cześć poległych z byłego Wschodnio-Pruskiego Pułku Artylerii Polowej Nr 16 – 12 listopada 1922 r.

Pamięci naszych kolegów (towarzyszy broni), którzy w Wojnie Światowej 1914–1918 polegli za Ojczyznę w szeregach pułku lub w innych oddziałach.
Związek Oficerów i...

Enthüllung des Denksteins zu Ehren der Gefallenen des ehem. ostpr. Feld-Art.-Reg. 16 - 12. November 1922.

UNSEREN IM WELTKRIEGE 1914 – 1918 FÜR IHR VATERLAND IN DEN REIHEN DES REGIMENTS ODER BEI ANDEREN TRUPPENTEILEN GEFALLENEN KAMERADEN ZUM GEDENKEN
(poniżej rysunek Żelaznego Krzyża)
VEREIN DER OFFIZIERE UND...

Verlag Berta Kleinhans, Königsberg i. Pr.


sobota, 18 lipca 2026

Szkoła Podstawowa nr 3 (4) im. Marii Konopnickiej w Szczytnie

W 1986 roku Andrzej Strabel, będąc na trzecim roku studiów w WSO w Szczytnie, zaprojektował i wykonał reprezentacyjną kompozycję z różnych gatunków drewna na ścianie otwartej w 1962 roku Szkoły Podstawowej nr 3 im. Marii Konopnickiej w Szczytnie. Uroczyste odsłonięcie medalionu z wizerunkiem patronki szkoły odbyło się z udziałem przedstawicieli władz oświatowych z Olsztyna oraz kierownictwa WSO w Szczytnie.
Od 2019 roku w budynku mieści się Sportowa Szkoła Podstawowa nr 4 im. Polskich Olimpijczyków w Szczytnie, w którym wcześniej funkcjonowało Gimnazjum nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi im. Polskich Olimpijczyków.
Fotografie ze zbiorów: Andrzeja Strabela.






Metalowa wpinka pamiątkowa z wizerunkiem Marii Konopnickiej. Była noszona w Szczytnie, w szkole noszącej imię tej pisarki.

Krzyż Kriegerverein Hohenstein

Krzyż Kriegerverein Hohenstein (1883). Stowarzyszenie weteranów w Olsztynku założone zostało w 1883 roku (stąd data na dolnym ramieniu).


piątek, 17 lipca 2026

Wkraczanie 147. Pułku Piechoty do Berlina

Wkraczanie 147. Pułku Piechoty im. Hindenburga do Berlina w grudniu 1918 r.
II Batalion; dowódca: major Hindenburg. Adiutant batalionu: porucznik Peters(?).
Oficer ordynansowy podporucznik Källner.
Photo Kunst M. HAASE – Zakład fotografii artystycznej M. Haase.
Berlin W. 50, Neue Ansbacherstr. 18 – Adres atelier w Berlinie.

Einmarsch d. Inf. Regts. v. Hindenburg Nr. 147 im Dezbr. 1918 in Berlin.
II. Batl. ; Kdr. Major Hindenburg
Batls. Adj. Leutn. Peters(?).
Ord. Offz. Ltn. Källner.

W dniu wybuchu I wojny światowej 147. Pułk Piechoty stacjonował w Ełku i Giżycku. Wziął udział w bitwie pod Tannenbergiem.



XXX. Berlin.
10 do 26 grudnia 1918 r.

9 grudnia pułk opuszcza swoje przyjazne kwatery i maszeruje do Babenhausen, gdzie następnego dnia zostaje załadowany [do transportu]. Trasa prowadzi przez Aschaffenburg, Meiningen – dokąd w międzyczasie przewieziono doczesne szczątki jego niezapomnianego dowódcy, podpułkownika Beerbohma – oraz Halle do Jüterbogu, gdzie następuje rozładunek i marsz do kwater.

Sztab i I [batalion]: Woltersdorf, II [batalion]: Ruhlsdorf.
Następnie marsz jest kontynuowany:
13 grudnia do Gr. Beuthen (Wielki Bytym),
14 grudnia do Marienfelde,
15 grudnia do Tempelhof.

16 grudnia dywizja, a jako pierwszy pułk, stoi gotowa do wkroczenia na północnym krańcu Pola Tempelhofer (Tempelhofer Feld). Z radością witane i dekorowane Krzyżem Żelaznym są sztandary pułku, które powiewały przy jego pierwszych wielkich sukcesach kampanii wojennej, a które teraz, w ostatniej chwili, sprowadzono z Olsztyna. Entuzjastycznie witany przez ludność oraz wielu dawnych towarzyszy broni, którzy przelewali krew w szeregach pułku, a teraz leczyli rany lub zostali zwolnieni ze służby jako niezdolni do walki, pułk maszeruje przez południowy Berlin. Mijając zamek, mijając pomnik wielkiego cesarza, mijając Arsenał, który kryje trofea przyniesione przez armię pruską, prowadzoną przez stulecia od zwycięstwa do zwycięstwa przez swoich królów – gdzie przez długi czas stały również armaty zdobyte przez pułk pod Białą Piską, dopóki wyższa konieczność dziejowa nie sprawiła, że użyto ich do wyposażenia nowo formowanych oddziałów – mijając pomnik Wielkiego Króla, marsz kieruje się przez aleję, dawną drogę zwycięstwa wojsk pruskich, ku „Bramie Brandenburskiej”, z której bije hasło nowego rządu: „Pokój, Wolność, Chleb”. Tam, na Placu Paryskim, przedstawiciel rządu wita wojska. Na Placu Królewskim, przed pomnikiem Moltkego, dowódca dywizji, generał porucznik von Eberhardt, odbiera ostatnią defiladę pułku. Pułk maszeruje z dawna pruską sprężystością i dyscypliną. Następnie udaje się na dworzec Lehrter Bahnhof, gdzie po krótkiej przerwie obiadowej żołnierze wsiadają do podstawionych pociągów. Pułk kwateruje na północ od Berlina, w Mühlenbeck.
O wydarzeniach z Wigilii Bożego Narodzenia – tych najsmutniejszych wojennych świętach, jakie przeżył pułk – pułkownik Reinicke relacjonuje co następuje:
24.12.18 r. pułk został zaalarmowany w swoich kwaterach w Mühlenbeck i Schönerlinde w celu przetransportowania go do Berlina i obsadzenia uniwersytetu. Około godziny 10:30 rano pułk w łącznej sile 101 ludzi przybył na uniwersytet i tam dowiedział się, że pozostałe pułki dywizji (150. i 151.) zablokowały ulicę Breite Straße. Na uniwersytecie znajdowały się także oddziały Strzelców Gwardii oraz 5. Dywizji; wspólnie z nimi uniwersytet miał zostać przygotowany do obrony. Przyczyną zamieszek były żądania płacowe Ludowej Dywizji Marynarki, których nowy rząd nie chciał spełnić, aby się jej pozbyć. Marynarze, ostrzeliwani w zamku z artylerii, skapitulowali, jednak wycofali kapitulację, gdy tylko przerwano ogień. Naprzeciw oddziałom 150. i 151. pułku wysłano kobiety i dzieci, a gdy żołnierze z tego powodu zawahali się, zostali zaatakowani od tyłu przez samochody wyposażone w karabiny maszynowe, rozproszeni i rozbrojeni. Tylko jeden kapitan i 5 ludzi ze 150. Pułku Piechoty dotarło na uniwersytet i zdało relację z tego, co się wydarzyło.
W międzyczasie podjęto negocjacje, rząd ustąpił, wypłacił pieniądze i w ten sposób buntownicy zostali zaspokojeni. Pułk, nie wkraczając do akcji, powrócił wieczorem do swoich kwater.
Także i w tej sytuacji zachowanie oddziału było wzorowe, a oficerowie mieli pełne zaufanie, że żołnierze walczyliby tak samo wiernie jak dotychczas, gdyby wymagano ich zaangażowania.
XXXI. Powrót do garnizonu i przejście do nowej armii.
26 grudnia pułk został załadowany [do pociągów] w Berlinie i przybył 29 grudnia o godzinie 7:00 rano do Ełku.
Siebert Heinrich, Geschichte des Infanterie-Regiments Generalfeldmarschall von Hindenburg (2. Masurisches) Nr. 147 im Weltkriege, Oldenburg i. O. – Berlin: Druck und Verlag von Gerhard Stalling, 1927.

środa, 15 lipca 2026

Gustav Blaseio

Firma Gustava Blaseio, obejmująca sklep kolonialny i niewielką restaurację, została zarejestrowana w Giżycku (Lötzen) 25 października 1905 roku. Mieściła się przy rynku. W Giżycku sklep o podobnym profilu prowadził również brat Gustava – Robert Blaseio.
6 listopada 1934 roku, w drodze dziedziczenia, firma przeszła na wdowę po właścicielu, Emmę Blaseio z domu Grünheid, oraz ich dzieci: Ursulę Blaseio, urodzoną 19 lutego 1923 roku, i Helmuta Blaseio, urodzonego 8 marca 1926 roku. 29 stycznia 1941 roku firma zmieniła nazwę na Gustav Blaseio Nachfolger („Następca Gustava Blaseio”). Jej właścicielem został Gustav Platzek.




wtorek, 14 lipca 2026

Tarcze Szkoły Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Szczytnie

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Szczytnie. W 1999 roku została przekształcona w Gimnazjum nr 1 im. Henryka Sienkiewicza, a po reformie oświaty budynek przy ul. Jana Kasprowicza 1 stał się filią Szkoły Podstawowej nr 3 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Szczytnie.

Więcej o szkołach działających na przestrzeni lat w budynku przy ul. Jana Kasprowicza 1 w Szczytnie napisałem tutaj:
1. Szczytno - szkoła ludowa
2. Liceum Pedagogiczne dla Wychowawczyń Przedszkoli w Szczytnie.