piątek, 7 sierpnia 2026

J. Lewinsohn & Co. – destylarnia i fabryka likierów w Ostródzie

Na przełomie XIX i XX w. w gazecie „Der Gesellige” (Graudenzer Zeitung) ukazywały się ogłoszenia ostródzkiego przedsiębiorstwa J. Lewinsohn & Co., występującego m.in. pod nazwami Dampf-Sprit- u. Liqueur-Fabrik oraz Groß-Destillation u. Spritfabrik. Firma miała siedzibę w Ostródzie (Osterode i. Ostpr.), przy Alter Markt 1, i specjalizowała się w produkcji oraz sprzedaży alkoholi, w szczególności likierów i wysokoprocentowych napojów spirytusowych.
Przedsiębiorstwo wywodziło się z firmy J. Lewinsohn & Sohn, związanej z żydowską rodziną Lewinsohnów. Do 1866 r. działało ono jako spółka Josepha Lewinsohna i Jacoba Lewinsohna, kupców z Ostródy.
27 listopada 1866 r. wspólnicy złożyli przed sądem oświadczenie o rozwiązaniu dotychczasowej spółki. 29 listopada 1866 r. rozwiązanie zostało wpisane do rejestru. Tego samego dnia dokonano nowego wpisu: przedsiębiorstwo zachowało nazwę „J. Lewinsohn & Sohn”, lecz jego jedynym właścicielem został Jacob Lewinsohn.
12 marca 1867 r. Jacob Lewinsohn zawarł z żoną Rosalie z domu Korn umowę majątkową wyłączającą na czas trwania małżeństwa wspólność majątkową i dorobkową; majątek Rosalie pozostawał jej majątkiem odrębnym.
29 maja 1886 r. firma „J. Lewinsohn & Sohn”, której właścicielem był Jacob Lewinsohn, została wykreślona z rejestru firm.
13 września 1893 r. zmarł Jacob Lewinsohn. W następstwie jego śmierci przedsiębiorstwo przeszło na jego żonę Rosalie Lewinsohn z domu Korn. Po śmierci Jacoba w Rejestrze Handlowym, Dział A, Tom I, nr 18, wpisano firmę „J. Lewinsohn & Co.” z siedzibą w Ostródzie, której wyłączną właścicielką została Rosalie Lewinsohn. Przedsiębiorstwo zajmowało się produkcją i sprzedażą Branntwein (wódki/gorzałki) i zostało przeniesione z nr 13 rejestru spółek.
Firma działała jeszcze w 1933 roku. 

czwartek, 6 sierpnia 2026

Album fotograficzny z ataku na Polskę

Do moich zbiorów trafił kolejny album fotograficzny. Zdjęcia rozpoczynają się w obozie RAD-u (Służby Pracy Rzeszy), a odbitki zostały wywołane w Olsztynku. Pozostałe fotografie w większości przedstawiają kampanię przeciwko Polsce we wrześniu 1939 roku.
Niemal na pewno właściciel albumu służył w Olszynie. Na naramiennikach wyraźnie widoczna jest cyfra „2”, co wskazuje na 2. Pułk Piechoty.
Fotografie z tego albumu będę stopniowo publikował. Oczywiście tylko do czasu, aż w moje ręce trafi kolejny album…




wtorek, 4 sierpnia 2026

Drygały - plebiscyt

Adresat: Punkt Dystrybucji Znaczków / Olsztyn 1.
Drygały, 17 sierpnia 1920 r.
Dnia 10 sierpnia zamówiłem przekazem opłaconym z góry arkusze 10 kompletów znaczków plebiscytowych, I wydanie. Ponieważ do dnia dzisiejszego nie wszedłem w posiadanie tych znaczków, nie mam już dla nich zastosowania i rezygnuję z ich wysyłki. Proszę o zwrot kwoty pieniężnej. 
Urząd Pocztowy (nazwisko nieczytelne).

Kartka, podobnie jak wiele innych przesyłek z tego okresu, przetrwała do dziś, ponieważ została świadomie zachowana. Jej właściciel przypuszczał, że ze względu na krótki okres obowiązywania znaczków plebiscytowych w przyszłości będzie cennym walorem kolekcjonerskim. Ponieważ jednak wielu ludzi doszło do podobnego wniosku i zachowało takie przesyłki, obecnie są one dość powszechne i nie osiągają wysokich cen.


niedziela, 2 sierpnia 2026

Agencja pocztowa Grieslienen

Agencja pocztowa w Gryźlinach powstała 11 maja 1888 roku. Od początku swojwego istnienia posiadała połaczenie pocztowe z Olsztynem poprzez ambulanse pocztowe obsługiwane przez konduktorów w pociągach nr 864, 866 i 861 na trasie kolejowej Olsztyn - Olsztynek. 
W dniu 1 października 1888 roku otwarta została linia kolejowa Olsztynek - Działdowo, stanowiąca końcowy odcinek linii drugorzędnej Olsztyn - Działdowo. Od tego samego dnia cała trasa kolejowa, przy której znajdował się agencja pocztowa w Gryźlinach wykorzystywana była do przewozu przesyłek pocztowych wszelkiego rodzaju pod nadzorem konduktorskiej poczty kolejowej.
Tłok pieczętny używany do potwierdzania doręczenia przesyłek sądowych.


Odbicie lustrzane.


piątek, 31 lipca 2026

Chłopiec z piłką


Chłopiec z piłką. Rysunek piórkiem z 1925 roku autorstwa Roberta Budzinskiego, z teki:
Robert Budzinski i Emil Stumpp
Typy wschodniopruskie
12 rysunków piórkiem
Wydane przez wschodniopruskie oddziały Związku Niemieckich Schronisk Młodzieżowych w Olsztynie i Królewcu.

ROBERT BUDZINSKI UND EMIL STUMPP
Ostpreußische Typen
12 Federzeichnungen
Na dole:
Herausgegeben von den Ostpreußischen Zweigausschüssen des Verbandes für Deutsche Jugendherbergen Allenslein / Königsberg
Ze zbiorów Denisa Dunajewskiego. W Obwodzie Kalinigradzkim też Budzinski jest zbierany. 

środa, 29 lipca 2026

Rekruten-Depot Infanterie-Regiment 152 Allenstein

Rekruten-Depot Infanterie-Regiment 152 Allenstein (Depot Rekrutów 152. Pułku Piechoty Olsztyn). Rok 1915.
Infanterie-Regiment Nr. 152 został utworzony 31 marca 1897 roku. W 1902 roku cesarz Wilhelm II nadał mu wyróżniającą nazwę „Deutsch Ordens” („Zakonu Niemieckiego” lub „Zakonu Krzyżackiego”), nawiązującą do historii Prus.
Przed wybuchem I wojny światowej dowództwo oraz I i III batalion stacjonowały w Malborku, natomiast II batalion – w Sztumie.
Pułk wchodził w skład 41. Dywizji Piechoty XX Korpusu Armijnego 8. Armii. W sierpniu 1914 roku brał udział w kluczowych walkach na froncie wschodnim, m.in. w bitwie pod Tannenbergiem oraz w bitwie nad Jeziorami Mazurskimi. W późniejszym okresie wojny został przeniesiony na front zachodni, gdzie walczył m.in. we Flandrii oraz nad Aisne.


wtorek, 28 lipca 2026

Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia

Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia. Przedstawiona scena odnosi się do krwawych walk stoczonych przez niemieckie siły kolonialne podczas powstania ludów Herero i Nama (1904–1908) w dzisiejszej Namibii. Kluczowym elementem tamtej kampanii na terenach pustynnych (np. pustynia Omaheke / Kalahari) był ekstremalny brak wody, który doprowadził do śmierci tysięcy ludzi po obu stronach – choć w przypadku ludności Herero i Nama przybrał charakter ludobójstwa.
Jako ochotnicy w walkach tych brali udział żołnierze ze Szczytna z 1. (Wschodniopruskiego) Batalionu Strzelców im. Grafa Yorcka von Wartenburga. Pięciu poległych upamiętniał głaz ustawiony na terenie leśnych strzelnic. Obecnie znajduje się on na prywatnej posesji przy ul. Władysława IV w Szczytnie.
Również tę pocztówkę wysłano 23 maja 1906 roku do panny Grety Kornatz z Bartnej Strony koło Szczytna

Ostatnia kropla
Leżą tu z bronią w ręku,
W tyralierze, godzina po godzinie.
Słońce żarzy się – Boże zmiłuj się –
Błagają z głębi serca.
Trwają – strzelają dalej,
Pragnienie doprowadza ich do szaleństwa.
Wierni aż do śmierci, wy dzielni jeźdźcy,
Ojczyzna jest z was dumna.
„Towarzyszu, daj wody, ginę!”
Błaga tu śmiertelnie wyczerpany jeździec,
„Tylko jeden łyk, zanim umrę,
Język mi usycha – niemal płonę.”
Ostatnia kropla, cenny dar,
Towarzysz nie waha się ani chwili,
Wciska [manierkę] w dłonie przyjaciela:
„Pij ty, ja nie potrzebuję krzepienia.”