Szczytno - kamienica Lipki

Pocztówka przedstawia zrujnowany kamienicę Lipki, usytuowaną w pobliżu ratusza. O historii tego budynku pisałem zarówno w swojej książce, jak i wielokrotnie na blogu oraz na Facebooku.

Z wschodniego teatru działań wojennych

Patrol rowerowy Landsturmu przed domem zniszczonym przez pociski artyleryjskie.

Nr kryzysowy/wojenny 116 b

Wydawnictwo GUSTAV LIERSCH & Co.

BERLIN S.W. (Południowy Zachód)

Vom östlichen Kriegsschauplatz

Landsturmfahrer-Patrouille vor einem durch Granaten zerstörten Hause.

Kr. 116 b

Verlag von GUSTAV LIERSCH & Co.

BERLIN S.W.

1. Kamienica Eduarda Lipki.

2. Kamienica Eduarda Lipki.

Robert Budzinski do Gustava Drobnera

Kolejna korespondencja Roberta Budzinskiego, zapisana na noworocznej grafice jego autorstwa, skierowana do Gustava Drobnera z Lipska. Tym razem została wysłana 16 lutego 1921 roku już z Królewca, dokąd Budzinski przeniósł się po tym, jak Chojnice, w których wcześniej pracował jako nauczyciel, znalazły się w granicach odrodzonej Polski.

Wielce Szanowny Panie Droebner,
już od dłuższego czasu nie dawaliśmy o sobie znać. Mam wiele nowych rycin/obrazów, które chętnie Panu wyślę, a wśród nich kilka dobrych ekslibrisów. – U Pana znajduje się jednak jeszcze moja stara przesyłka, może moglibyśmy to ze sobą rozliczyć? Potrzebuję mianowicie 1/4 kilo czarnej farby miedziorytniczej, a także brązowej – czy mógłby Pan zlecić ich wysłanie do mnie? W Zielone Świątki jadę do Rzeszy, może moglibyśmy się wtedy spotkać!
Serdeczne pozdrowienia...

Robert Budzinski do Gustava Drobnera

Kolejna ciekawa grafika oraz korespondencja Roberta Budzinskiego do Gustava Drobnera z Lipska, wysłana z Chojnic. Tym razem korespondencja jest krótka i nie wnosi nic szczególnie interesującego.

Obieg pocztowy: Konitz 21.08.1918 r. 

Robert Budzinski do Gustava Drobnera

Niedawno dotarły do mnie trzy kartki pocztowe zawierające korespondencję oraz grafiki Roberta Budzinskiego. Zostały one zaadresowane do Gustava Drobnera. Poniżej przedstawiam próbę odczytania pierwszej z nich. Niestety pismo Budzińskiego jest trudne do rozszyfrowania, dlatego – zwłaszcza w przypadku nazwisk – mogły pojawić się błędy.

W 1909 roku Robert Budzinski podjął pracę jako nauczyciel rysunku oraz innych przedmiotów w Chojnicach, położonych wówczas w Prusach Zachodnich. W tym okresie zafascynował się ruchem Wandervogel („Wędrowne Ptaki”), propagującym bliski kontakt z naturą i wędrówki młodzieży. Po I wojnie światowej przeniósł się do Królewca, gdzie utrzymywał się już wyłącznie z działalności artystycznej. Nadal pozostawał w kontakcie korespondencyjnym z Gustavem Drobnerem.

29 czerwca 2013 roku, z inicjatywy Heleny i Leona Stoltmannów – byłych mieszkańców Chojnic – w mieście tym uhonorowano Roberta Budzinskiego pamiątkową tablicą.

Obieg: Konitz (Chojnice) 26.05.1917 rok

Adresat: Herrn Gustav Drobner

Leipzig, Kaiser-Wilhelmstr. 80.

Dn. 25 maja [19]17Dnia 25 maja [19]17

Szanowny Panie Doktorze,

wciąż jeszcze nie mam czasu [dosł. nie dochodzę] na pisanie listów. Rozpocząłem już portret dla Geyera, tak samo jak i Bandena. To, co z moich starych prac zechce Pan sobie zatrzymać, jest do Pana dyspozycji w cenie 1 Marki za arkusz [za sztukę]. Chciałbym jednak prosić o zwrot jednego „Spessartu” [prawdopodobnie tytuł grafiki/obrazu przedstawiającego góry Spessart], jeśli jest jeszcze dostępny. To, czego nie będzie Pan mógł wykorzystać, uprzejmie proszę o odesłanie, a jeśli to możliwe, także kilku tektur [podkładów/kartonów]. Później prześlę Panu obrazy i tak dalej. Mam mnóstwo pracy, a do tego jeszcze ta piękna pogoda!! Wydruki dla Garbny'ego będą mogły powstać dopiero na początku lipca.

Panu oraz Pańskiej Małżonce przesyłam bardzo wiele pozdrowień,

Twój/Wasz R. B.

 

Gustav Drobner z Lipska był na przełomie XIX i XX wieku znanym i niezwykle aktywnym kolekcjonerem sztuki, grafiki oraz książek. Posiadał imponującą prywatną bibliotekę. Był również wybitnym kolekcjonerem ekslibrisów, które zamawiał m.in. u czołowych niemieckich grafików swojej epoki. Współpracował między innymi z Curtem Hasenohr-Hoelloffem (najbardziej aktywnym twórczo w latach 1906–1917), Brunonem Héroux oraz P. Voigtem.
Jednym z najsłynniejszych ekslibrisów wykonanych dla Drobnera około 1900 roku był projekt przedstawiający portret Friedricha Nietzschego wraz z cytatami z jego dzieł, takich jak „Tako rzecze Zaratustra” i „Poza dobrem i złem”. Innym znanym dziełem stworzonym przez Hasenohr-Hoelloffa dla Drobnera był ekslibris z motywem Sądu Parysa.
Drobner współpracował również z Robertem Budzinskim, o czym świadczą zarówno wykonane przez Budzińskiego ekslibrisy dla Drobnera, jak i zachowana korespondencja pomiędzy oboma kolekcjonerami.

Kartka noworoczna Gustava Drobnera autorstwa Roberta Budzinskiego.

Ekslibris Gustava Drobnera autorstwa Roberta Budzinskiego.

Szczytno - lazaret garnizonowy

Szczytno - budynek gospodarczy batalionu strzelców (Jägerów) i lazaret garnizonowy. 

Ortelsburg. Jäger-Wirtschaftsgebäude. Garnison-Lazarett.

Lichtdruckphotographie u. Verlag Wilh. Steinberg, Breslau 1906.

Obieg: Ortelsburg 19.10.1906 r. 

Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego.

Szczytno, dnia 19.10.1906 r. 

Serdeczne pozdrowienia dla Ciebie, jak również dla Twoich krewnych oraz moich starych znajomych przesyła Franz Leverenz.

Przyjmij jak najserdeczniej tę kartkę jako drobny znak mojego przywiązania i przyjaźni. Jak tam właściwie z Twoją obietnicą? Nadal nie zapomniałem tego, co Ty zapewne zakładasz. Czy był może ktoś z „11” na urlopie? Dawno nic stamtąd nie słyszałem. Jak tam u Was w Z. [Zügenorth]? Co porabiają znane mi panie? Pozdrów je proszę, jeśli jeszcze o mnie pamiętają.

Jeszcze raz pozdrawiam, Twój Franz.

Adresatka: Panna Minna Hagemeister, Gr. Zügenorth - obecnie wieś Ciechanowo w powiecie polickim koło Szczecina.

Wilkasy - karta z albumu

Regaty na Niegocinie (jezioro Löwentin) 1971; 26,7 km², 40 m głębokości, w sąsiedztwie jeziora Mamry (jezioro Mauer) 102,3 km² – drugiego co do wielkości polskiego jeziora, 44 m głębokości.

Dom PTTK w Wilkasach.

Regatta auf dem Niegocin (Löwentin See) 1971; 26,7 km² 40m tief in der Nachbarschaft der Mamry-See - (Mauer-See) 102,3 km² des zweitgrößten polnischen Sees 44m tief.

PTTK-Heim in Wilkasy,

Z historii budynku obecnego Zespołu Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica

Mało kto pamięta, że historia obecnego Zespołu Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Szczytnie sięga końca XIX wieku, kiedy wzniesiono tu murowany obiekt pełniący funkcję szkoły wiejskiej w ówczesnej Bartnej Stronie A. Można przypuszczać, że wcześniej w tym miejscu znajdowała się szkoła drewniana.
W połowie XIX wieku w Bartnej Stronie działała szkoła dwuklasowa. W 1865 roku pracowało w niej trzech nauczycieli, a naukę pobierało 300 dzieci. W 1877 roku szkoła posiadała dwa budynki oraz 44 morgi ziemi. W tym samym roku zatrudniono czwartego nauczyciela, a w 1881 roku – piątego. Do szkoły uczęszczały również dzieci z Fiugat, wolnizny urzędowej oraz majątku Korpele.
Pod koniec XIX wieku murowana szkoła była znacznie mniejsza niż obecnie i obejmowała jedynie część budynku zwróconą frontem do dzisiejszej ulicy Mickiewicza. W 1913 roku Szczytno przejęło szkołę w Bartnej Stronie i prowadziło ją dalej jako drugą szkołę miejską.
W tym okresie doszło do politycznego skandalu, o którym pisała prasa nawet w odległych regionach Niemiec. Sprawa dotyczyła nauczyciela Beutlera, zaangażowanego politycznie zwolennika nurtu narodowo-liberalnego, krytykującego konserwatystów. Konserwatywne władze dążyły do usunięcia go ze szkoły. Z jego inicjatywy w wyborach na burmistrza Szczytna jako kandydat liberalny wystartował Ernst Mey. Kiedy ostatecznie udało się przenieść niepokornego nauczyciela, część prasy zarzucała burmistrzowi brak wsparcia dla Beutlera, a nawet tchórzostwo.
W 1920 roku placówkę przekształcono w szkołę dla chłopców. Dopiero pod koniec lat trzydziestych XX wieku wzniesiono większą część gmachu ciągnącą się wzdłuż ulicy Marii Konopnickiej. Niestety przy tej okazji częściowo zasłonięto widok na kościół katolicki od strony Jeziora Domowego Małego.
Po opuszczeniu budynku przez lazaret Armii Radzieckiej przeniesiono do niego Publiczną Szkołę Powszechną nr 2, która została otwarta w październiku 1945 roku w budynku przy ulicy Kasprowicza 1. Jej pierwszą kierowniczką była Jadwiga Żenczykowska. Po przeprowadzce do gmachu przy ulicy Marii Konopnickiej zastąpił ją Jerzy Mosser. We wrześniu 1947 roku otwarto tutaj trzyletnią Państwową Szkołę dla Dorosłych. W tym samym roku rozpoczęła działalność Publiczna Średnia Szkoła Zawodowa, która z czasem przyjęła nazwę Zespołu Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica. Jej dyrektorem został 9 sierpnia 1947 roku Jan Popowicz. Budynek podzielono pomiędzy dwie szkoły – podstawową i średnią. Początkowo w szkole średniej uczyło się 38 uczniów, a zajęcia prowadziło czterech nauczycieli wraz z dyrektorem. Wśród kadry pedagogicznej znajdował się również katecheta, ksiądz Władysław Łaniewski.

Wiejska szkoła w Bartnej Stronie A. Koniec XIX wieku. Obecnie Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Stanisława Staszica w Szczytnie.

Szczytno, Jezioro Domowe Małe w okresie międzywojennym. Po lewej stronie widoczny jest budynek dawnej szkoły, jeszcze przed dobudową skrzydła, a także kościół katolicki.

Szczytno, widok na szkołę. Lata 40. 

Szczytno, lata 40. Zdjęcie ze zbirów Andrzeja Rzepeckiego.