Browar C. Kaminsky w Barczewie

Browar Kaminskiego w Barczewie miał powstać w 1872 roku. Znajdował się przy Passenheimer Straße (obecnie ul. Kościuszki). W 1895 roku jako jego właściciel wymieniany jest Czesław Kaminski. Wydaje się jednak, że internetowych opisach jego imię zostało zmyślone i w rzeczywistości chodziło o Carla Kaminsky’ego.

W źródłach na Carla Kaminsky’ego udało mi się natrafić dopiero w drugiej połowie lat 80. XIX wieku. W rejestrze handlowym z 14 maja 1903 roku wpisano firmę C. Kaminsky, której właścicielem był Carl Kaminsky, właściciel browaru w Barczewie.

21 października 1904 roku przedsiębiorstwo zostało przejęte przez Juliusa Kudrzickiego i otrzymało nazwę C. Kaminsky Nachf. („C. Kaminsky Następca”). Wpis rejestrowy określa Kudrzickiego jako właściciela browaru w Barczewie. W książkach adresowych z lat 1927, 1929/30 i 1932 jako właściciel browaru wymieniany jest Julius Kudrzicki.

Firma C. Kaminsky Nachf. została wykreślona z rejestru handlowego 18 października 1934 roku.

Poszukuję od zaraz trzeźwego, rzetelnego i wolnego od służby wojskowej pomocnika, obeznanego z produkcją piw dolnej fermentacji oraz potrafiącego pisać i rachować.

C. Kaminsky, właściciel browaru, Barczewo. Rok 1890. 

Gazeta Olsztyńska. Rok 1900. 

Gotthilf Kraska, Lyck

8 czerwca 1868 roku zarejestrowano firmę Gustav Kraska, Kaufmann, Lyck. W 1889 roku w źródłach pojawia się kupiec Paul Kraska z Ełku. W 1894 roku jako następca firmy G. Kraska występuje Julius Lindenstrauss.
1 listopada 1895 roku do rejestru handlowego wpisano firmę Gotthilf Kraska z siedzibą w Ełku. Jej właścicielem był kupiec i gorzelnik Gotthilf Kraska z Ełku.
15 października 1896 roku Gotthilf Kraska i Anna Artischewsky z Olecka (Marggrabowa) zawarli umowę wyłączającą wspólność majątkową i dorobkową. Informację o tym wpisano do rejestru 28 października 1896 roku.
Działalność Gotthilfa Kraski nie ograniczała się do gorzelnictwa. W Reichsadressbuch für Handel, Gewerbe und Industrie z 1902 roku figuruje on w Ełku jako „Kraska Gotthilf – Mineralwasserfabrik”, czyli właściciel zakładu produkującego wody mineralne.

Proszę o nadsyłanie mi zdjęć rzadszych porcelanek, butelek i innych przedmiotów związanych z browarami i handlem piwem w Ełku, tak abym miał czym zilustrować kolejne posty poświęcone tej tematyce. Oczywiście chętnie również takie przedmioty kupię.

Richard Tiedemann, Lyck

Najstarsza wzmianka na temat Richarda Tiedemanna, jaką udało mi się odnaleźć, pochodzi z 28 stycznia 1935 roku. Wówczas do rejestru handlowego wpisano firmę Richard Tiedemann z siedzibą w Ełku.
Czym dokładnie zajmowała się firma, możemy dowiedzieć się z wysłanej w 1942 roku firmowej koperty, na której widnieje napis: „R. Tiedemann, Hurtownia piwa, fabryka napojów bezalkoholowych, Ełk, Prusy Wschodnie. Telefon nr 205.” Wśród pozostałości po prowadzonej przez niego działalności można spotkać butelki z czystego szkła, przeznaczone do napojów bezalkoholowych, oraz zielone butelki po piwie. Wygląd tych butelek również świadczy o stosunkowo późnym rozpoczęciu przez niego działalności.
Wszystko wskazuje na to, że Tiedemann prowadził interesy aż do końca niemieckiego Ełku. Wbrew temu, co można spotkać w niektórych opracowaniach, nie prowadził własnego browaru. Zajmował się natomiast hurtowym handlem piwem oraz produkcją napojów bezalkoholowych.
W gazecie „Das Ostpreußenblatt”, nr 47 z 19 listopada 1955 roku, w rubryce osób poszukiwanych zamieszczono następujące ogłoszenie:
Richard Tiedemann, urodzony 25 lipca 1888 roku w Landsbergu, Kreis Pr.-Eylau, zamieszkały w Ełku przy ul. Bismarcka 57, gdzie prowadził działalność jako hurtownik piwa. Jako cywil został 9 marca 1945 roku wywieziony z Lidzbarka Warmińskiego. Od tego czasu nie było o nim żadnych wiadomości. Poszukiwała go Linda Tiedemann z Freudenstadt.

Browary Dąbrówna

W książce adresowej z 1871 roku w Dąbrównie wymienieni byli:

E. v. Jablonowski – prowadził od 1861 roku handel towarami kolonialnymi, a także destylarnię (gorzelnię) i browar,

J. T. Pulewka – zajmował się handlem towarami kolonialnymi oraz prowadził browar.

W 1891 roku do rejestru handlowego wpisano browar Otto Bartscha. W kolejnym roku Bartsch poszukiwał dwóch krzepkich uczniów (terminatorów) do swojej browarni.

12 stycznia 1892 roku Otto Bartsch zawarł z żoną Liną Angeliką Bartsch, wdową po Erneście, z domu Rutzki, umowę majątkową, na mocy której wyłączono wspólność majątkową i dorobkową małżonków, a majątek żony uznano za jej majątek odrębny (zastrzeżony).

7 grudnia 1895 roku wobec majątku właściciela browaru Otto Bartscha otwarto postępowanie upadłościowe. Na syndyka masy upadłościowej wyznaczono burmistrza Puzichę. Zaledwie kilka dni później, 11 grudnia, postępowanie umorzono z powodu braku majątku wystarczającego nawet na pokrycie kosztów postępowania. Ostatecznie w 1902 roku firma Otto Bartsch, Gilgenburg, została wykreślona z rejestru handlowego.

W 1896 roku browar Jablonowskiego kupił Leo Pohl. Browar wraz z wyszynkiem i mieszkaniem znajdował się przy ulicy Kościelnej, w rogu północnej pierzei rynku. Produkowano w nim między innymi piwa określane jako brązowe i „chmielowe”. Oprócz piwa wytwarzano również wodę sodową i lemoniady. Potwierdza to wpis z 1908 roku dotyczący Leo Pohla. Jako przedmiot działalności wskazano wówczas fabrykę napojów bezalkoholowych.

Po śmierci Leo Pohla browar pozostał w rękach jego rodziny. W 1919 roku wdowa po Leo Pohlu sprzedała go B. F. Schimankowitzowi, który przybył do Dąbrówna z powiatu działdowskiego. W 1920 roku do rejestru handlowego wpisano firmę „Leo Pohl” z siedzibą w Dąbrównie, której właścicielem został kupiec Fritz Schimankowitz. Zakład nadal działał pod nazwą „Leo Pohl”. Jednak pod nowym zarządem przestano warzyć piwo, a jedynie przywożono je z browarów i rozlewano z beczek do butelek. Nadal produkowano lemoniadę i wodę sodową. Firma zatrudniała kilkunastu stałych pracowników. Jednak jej produkcja miała tylko lokalne znaczenie i sprzedawano ją jedynie w promieniu dwudziestu kilku kilometrów od Dąbrówna.

8 stycznia 1925 roku Sąd Rejonowy w Dąbrównie ustanowił nad Fritzem Schimankowitzem nadzór sądowy, mający zapobiec jego upadłości. Na nadzorcę wyznaczono Franza Samela z Dąbrówna. Był to prawdopodobnie ostatni etap działalności firmy, która nie była już w stanie skutecznie konkurować z większymi i nowocześniejszymi zakładami. W 1925 roku produkcję zakończono. Formalne zamknięcie przedsiębiorstwa odnotowano kilka lat później. 21 lipca 1928 roku firma „Leo Pohl”, której właścicielem był Fritz Schimankowitz, została wykreślona z rejestru handlowego.

Wpis powstał w oparciu o liczne ogłoszenia prasowe z epoki oraz tekst pochodzący z książki: Waldemar Mierzwa, „Niczyje”, „Moja Biblioteka Mazurska” nr 45, Oficyna Wydawnicza „Retman”, Dąbrówno 2022, s. 109–110.

Kupię butelki, porcelanki oraz inne przedmioty związane z dawnymi browarami działającymi na terenie Mazur i byłych Prus Wschodnich.

Kontakt: witek15177@gmail.com lub przez Facebooka – Witold Olbryś.

Druk firmowy L. Pohl, Gilgenburg. Rok 1913. 

Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Olsztynie, dzięki uprzejmości Waldemara Mierzwy.

Rok 1908.

Skrzynka L. Poh. Fot. Waldemar Mierzwa.

Porcelanki ze Szczytna

Na terenie Szczytna można znaleźć różne, czasem niezwiązane z naszym powiatem, porcelanki i butelki. Trafiały tu one na wiele sposobów. Zazwyczaj ich identyfikacja jest łatwa, choć zdarzają się również przypadki trudniejsze.

Niedawno otrzymałem kilkanaście porcelanek znalezionych w Szczytnie. W większości były to dość rzadkie korki z czerwonym napisem Fr. Daum Ortelsburg. Wśród nich znajdowała się  rzadka porcelanka z identycznym, lecz czarnym napisem, a także znana mi tylko z jednego egzemplarza – niestety nieco wytarta – porcelanka P. Born Ortelsburg.

Oprócz tego trafił się zniszczony egzemplarz J. F. Lux Ortelsburg oraz pojedyncze sztuki z napisami Otto Reiner Ortelsburg i A. Fuchs Ortelsburg.

Wśród tych porcelanek były dwie, które wyraźnie nie pasują do Szczytna. Pierwsza, pochodząca z przełomu XIX i XX wieku, miała napis: A. Bloch. Druga – z napisem: American German "Hopkos" Company – pochodzi najprawdopodobniej z Wyborga (ros. Выборг), dawnego Viipuri w Finlandii.

Wszystkie porcelanki, poza tą ostatnią, są dość stare i były używane jeszcze przed I wojną światową.

Wszystkie te szczycieńskie porcelanki były mi już wcześniej znane. To jednak właśnie wśród najstarszych egzemplarzy można wciąż spodziewać się interesujących odkryć. Będę więc bardzo wdzięczny za przesyłanie mi zdjęć Waszych tego typu znalezisk ze Szczytna oraz całego powiatu. Ważne jest dla mnie nie tylko sama butelka czy porcelanka — ale również miejsce ich znalezienia. Czasem znaczenie mogą mieć nawet uszkodzone przedmioty.

Kontakt: witoldo125@tlen.pl, lub poprzez Facebooka - Witold Olbryś. 

Fr. Daum Ortelsburg

Paul Born Ortelsburg

American German „Hopkos“ Company

A. Bloch

Porcelanki ze szczycieńskiego browaru Daumów

Niepozorne porcelanki (porcelanowe korki od butelek) są ważnym świadectwem dawnego życia gospodarczego. Charakteryzują się wielką różnorodnością. Niektóre są bardzo pospolite, znane są też takie, które do tej pory wystąpiły w pojedynczych egzemplarzach. Porcelanki oraz miejsca ich znalezienia mogą nam też co nieco powiedzieć o historii browaru, z którego pochodziły.

Ta porcelanka prawdopodobnie pochodzi z wczesnego okresu działalności browaru i jak dotąd znana mi jest tylko w jednym egzemplarzu.

Fr. Daum Ortelsburg.

W. Daum, Ortelsburg. Nie wiadomo, czy zielony kolor nie jest efektem przebarwienia.

W. Daum, Ortelsburg. 

Schloss-Brauerei [Ortelsburg]

Poszukuję przedmiotów związanych z browarami, hurtowniami, sklepami. gospodami, aptekami i rozlewniami z powiatu szczycieńskiego oraz dawnych Prus Wschodnich. Interesują mnie: butelki, porcelanki, podstawki, etykiety, kapsle, skrzynki, beczki, reklamy, szyldy i inne. Kontakt: witoldo125@tlen.pl, lub poprzez Facebooka - Witold Olbryś. 

Adolf Grabowski i Richard Frost, Neidenburg

Firma Ad. Grabowski została zarejestrowana 27 listopada 1886 roku. W 1898 roku Adolf Grabowski zmarł, jednak działalność firmy, jako spółki jawnej, kontynuowali jego spadkobiercy: wdowa Marie Grabowski z domu Zwieß oraz małoletnie dzieci: Reinhard, Gertrud, Martha, Bruno, Adolf i Johanna Grabowski, wszyscy zamieszkali w Nidzicy. Spółka rozpoczęła działalność 25 czerwca 1898 roku.

W dniu 5 lipca 1901 roku firma Ad. Grabowski została wykreślona z rejestru handlowego. Jej działalność przejął i kontynuował Richard Frost z Nidzicy, prowadząc ją pod nazwą „Drogeria pod Czerwonym Krzyżem, następcy Adolfa Grabowskiego”.

W dniu 17 maja 1906 roku dotychczasowa drogeria „Pod Czerwonym Krzyżem” została przemianowana na „Zentral-Drogerie, Ad. Grabowski Nachflg., właściciel Richard Frost”. W drogerii tej produkowano między innymi wodę mineralną.

22 października 1928 roku nazwa drogerii zmieniona została na: „Drogeria Centralna Richard Frost, wł. Johanna Knie”.

Porcelanki: Adolf Grabowski, Neidenburg.

Richard Frost Drogerie z rothen Kreuz, Neidenburg O/Pr. 

R. Frost Drogerie, Neidenburg.

Poszukuję przedmiotów związanych z browarami, hurtowniami, sklepami. gospodami, aptekami i rozlewniami z powiatu szczycieńskiego oraz dawnych Prus Wschodnich. Interesują mnie: butelki, porcelanki, podstawki, etykiety, kapsle, skrzynki, beczki, reklamy, szyldy i inne. Kontakt: witoldo125@tlen.pl, lub poprzez Facebooka - Witold Olbryś.