środa, 14 stycznia 2026

18. Rezerwowy Pułku Piechoty

2. kompania I Zapasowego Batalionu 18. Rezerwowego Pułku Piechoty (Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 18).
Zdjęcie wykonano w Olsztynie przed 20 marca 1916 roku. Batalion ten został sformowany 2 sierpnia 1914 roku w Królewcu, natomiast w 1916 roku — oficjalnie w czerwcu — przeniesiono go do Olsztyna. Widoczni na fotografii żołnierze prawdopodobnie służyli w kompanii przygotowującej przeniesienie batalionu.

wtorek, 13 stycznia 2026

Podoficer 2. Pułku Piechoty

Służący w Kętrzynie podoficer Reichswehry – II Batalion 2. (Pruskiego) Pułku Piechoty / II. Bataillon 2. (Preußisches) Infanterie-Regiment. Około 1930 roku. 
Pułk sformowano 1 stycznia 1921 roku. W 1922 roku otrzymał przydomek „Pruski”. W ramach rozbudowy Reichswehry w 1934 roku został podzielony, dając początek dwóm nowym jednostkom.
Garnizony pułku znajdowały się w Olsztynie (sztab, kompanie oraz batalion szkolny), Szczytnie (I batalion), Kętrzynie (II batalion) oraz Giżycku (III batalion).
Fotografia wywołana w zakładzie Foto-Optiker Biermann Allenstein.


poniedziałek, 12 stycznia 2026

Zasłużony dla Warmii i Mazur

Honorowa odznaka „Zasłużony dla Warmii i Mazur” wraz z legitymacją została przyznana Teresie Możejko ze Szczytna w dniu 24 stycznia 1975 roku.

Odznaka „Zasłużony dla Warmii i Mazur”, znana także jako honorowa odznaka „Zasłużonym dla Warmii i Mazur”, była polskim wyróżnieniem samorządowym. Została ustanowiona 28 kwietnia 1960 roku na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie.
Wyróżnienie to przyznawano osobom szczególnie zasłużonym dla regionu Warmii i Mazur. Decyzję o nadaniu odznaki podejmowała Wojewódzka Rada Narodowa w Olsztynie.
Autorem projektu odznaki był rzeźbiarz Józef Gosławski. Inspirację do jej stworzenia przekazali mu w 1958 roku Hieronim Skurpski oraz Zofia Kicińska, pełniąca funkcję kierownika Wydziału Kultury i Sztuki Prezydium WRN w Olsztynie.
Początkowo odznaka występowała w trzech klasach: złotej, srebrnej i brązowej. Od 1974 roku nadawano ją już wyłącznie w wersji złotej. Miała formę stylizowanego, ośmiopromiennego słońca o średnicy 28 mm. W centralnej części umieszczono heliocentryczny symbol Kopernika, a wewnątrz widniał napis „De revolutionibus orbium coelestium”. Na obrzeżu znajdował się napis „Zasłużonym dla Warmii i Mazur”. Odznaka była zawieszona na kwadratowej zawieszce z inskrypcją „Prezydium WRN w Olsztynie”. W zależności od stopnia wykonywano ją z brązu lub z metali pozłacanych bądź posrebrzanych. Do 1988 roku wyróżnienie to otrzymało około 80 tysięcy osób.

Odznaka jest bardzo popularna, dlatego trudno znaleźć na nią chętnego nawet za 20 zł. Historyczną wartość tego konkretnego egzemplarza podnosi zachowana legitymacja.



Pasym młyn i kościół katolicki

Pasym to było dziwne miasto. W zasadzie przed 1945 rokiem nie działał tu żaden fotograf, choć można ich było spotkać nawet we wsiach, na przykład w Jedwabnie. W Pasymiu aktywnych było też nie więcej niż czterech nakładców pocztówek, z czego liczył się właściwie tylko jeden – właściciel lokalnej księgarni i sklepu papierniczego, Rudolf Olschewsky. Przez krótki czas, na początku XX wieku, pocztówki zamawiał tu także F. A. Pohlmann, o którym niestety nie potrafię nic powiedzieć.
Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego. 


Mühle, Kath. Kirche, Passenheim, den... 
Verlag von F. A. Pahlmann, Passenheim.

Etykieta - lemoniada z WBA

 Waldhaus. Brause-Limonade mit natürlichem Zitronen-Aroma.
* Waldschlößchen-Brauerei *
Brüder Daum, G.m.b.H., Allenstein / Ostpr.

Leśny Dom. 
Lemoniada gazowana o naturalnym aromacie cytrynowym.
* Browar Waldschlößchen *
Bracia Daum, spółka z o.o., Olsztyn / Prusy Wschodnie.

niedziela, 11 stycznia 2026

O pewnym psie i jego opiekunie

Rok temu do moich zbiorów trafiła nietypowa pocztówka. Informacje na niej zawarte są ciekawym przyczynkiem do ostatniego etapu bitwy pod Tannenbergiem oraz wydarzeń, które 30 sierpnia 1914 roku rozegrały się pomiędzy Nidzicą a Wielbarkiem.
Wydana przez Waltera Morra z Pillau pocztówka przedstawia psa kotlarza i jego wybawcę. Historyczny kocioł (bęben) 43. Pułku Piechoty oraz ciągnący go pies zostali uratowani przed ogniem wroga w trakcie potyczki w pobliżu Przeździęku Wielkiego 30 sierpnia 1914 roku przez sierżanta 5. kompanii 43. Pułku, Fritza Purwina, i powrócili do pułku.
Historia psów kotlarzy jest bardzo ciekawa i rozpoczęła się w armii austriackiej, w której używano psów, głównie bernardynów, do ciągnięcia ładunków ważących do 50 kilogramów. W 1866 roku, podczas wojny prusko-austriackiej, pod koniec bitwy pod Königgrätz, w pobliżu wsi Rosberitz, 43. Pułk Piechoty księcia Karla von Mecklenburg-Strelitz zdobył wózek z kotłami należący do 77. Pułku Piechoty Karla Salvatora von Toskana. Ciągnący wózek pies bernardyn został postrzelony, lecz według jednej z relacji mimo rany dalej bronił dostępu do wózka. Pruscy żołnierze naprawili wózek i znaleźli kolejnego bernardyna, któremu nadali imię Sułtan. Po zakończeniu wojny wózek z kotłami został zabrany do Królewca, gdzie 43. Pułk stacjonował w czasie pokoju. Gdy pułk wracał z wojny do miasta, towarzyszący mu Sułtan stał się obiektem dużego zainteresowania mieszkańców — wielu chciało go pogłaskać lub dać mu coś do jedzenia.
9 marca 1867 roku król pruski Wilhelm I wydał rozkaz zezwalający 43. Pułkowi na posiadanie psa kotlarza „po wsze czasy”.
Psy kotlarze były w Królewcu bardzo znane. Oprócz głównego psa był zawsze jeszcze jeden, którego stopniowo szkolono. Najczęściej otrzymywały imiona „Sułtan” lub „Pasza”. Posiadały stopnie wojskowe, mogły awansować, a w przypadku przewinień trafiać do aresztu.
W trakcie I wojny światowej oba psy, aż do 1916 roku, towarzyszyły żołnierzom w polu. Po wojnie władze wojskowe zgodziły się na przywrócenie psów kotlarzy. Biznesmen o nazwisku Kalitzki podarował nowo utworzonemu 1. (Pruskiemu) Pułkowi Piechoty psa rasy bernardyn. Po przekształceniu Reichswehry w Wehrmacht, 3. batalion 1. Pułku Piechoty kontynuował tradycje dawnego 43. Pułku Piechoty.
Psy brały udział w kampanii polskiej, a później pozostały w Królewcu. Ostatni pies został zabity w kwietniu 1945 roku przez swojego opiekuna, gdy Armia Czerwona okrążała miasto. Opiekun zastrzelił wówczas także swoją żonę i dzieci, a na koniec siebie.


Der Paukenhund und sein Retter im Weltkrieg 1914.
Die historische Pauke der 43er nebst Hund wurde am 30.8.1914 aus feindlichem Feuer in einem Gefecht bei Gr. Dankeim (Ostpr.) von dem Feldwebel der 5. Komp. Inf.-Regt. Nr. 43, Fritz Purwin, gerettet und dem Regiment wieder zugeführt.


Verlag Walter Morr, Pillau. 1.05.1916.

Stulecie 18. Pułku Piechoty

Medal wybity z okazji stulecia 18. Pułku Piechoty / Infanterie-Regiment von Grolman (1. Posensches) Nr.18. Pułk do Ostródy trafił z Iławy w 1912 roku. 


Zum 100 Jährigen Jubiläum des Inftr. Reg. von Grolmann 1. Pos. No 18.
Friedrich Wilhelm III Wilhelm II

Osterode Opr. 1813 8-5 Juli 1913.