Nie będzie to notka o historii Rudki – pisałem o niej już obszernie w „Kurku Mazurskim”. Chciałbym tu tylko zwrócić uwagę, że ta, obecnie jedna z największych wsi w powiecie szczycieńskim – w zasadzie przedmieście Szczytna – przez długi czas od czasów krzyżackich była tylko kuźnią (hamarnią, w której wytapiano żelazo), a następnie osadą młyńską. Do połowy XIX wieku Rudka sięgała od młyna do skrzyżowania z drogami prowadzącymi do cmentarza i Jeziora Wałpusz.
W 1849 roku właściciel młyna Goronczy został sołtysem Bartnej Strony B, czyli jednej z największych wsi w ówczesnym powiecie. Na początku XX wieku właścicielem młyna był Carl Fechner. Gdy jego największy w powiecie tartak spłonął w 1898 roku, w niektórych notatkach prasowych podawano, że pożar miał miejsce w Rudce, w innych zaś, że w Bartnej Stronie. Zaznaczę tu, że chodzi o tartak, który znajdował się pomiędzy torami a dzisiejszym kościołem św. Brata Alberta i Lidlem i działał jeszcze po 1989 roku.
W zasadzie jeszcze na początku XX wieku Bartną Stronę od Rudki oddzielał należący do miasta las, nazywany dawniej Borken.
Szkołę w Rudce zbudowano dopiero przed I wojną światową. Wcześniej dzieci uczęszczały do placówki Czarkowym Gradzie. W latach 40. XX wieku znak z nazwą miejscowości stał właśnie przy szkole, a zabudowa sięgała znacznie dalej w kierunku Szczytna. W czasach nazistowskich wzniesiono tam kilka kolonii domów.
Już za mojego życia znak z nazwą wsi był kilkakrotnie przesuwany, aż stanął na granicy z Nowym Gizewem. Nowe Gizewo tak się rozrosło, że zaczęło oddzielać Szczytno – wcześniej Bartną Stronę B – od Rudki. Może to i dobrze, że Nowe Gizewo położyło granicę ekspansji Rudki w tym kierunku, bo kto wie, może ta niewielka niegdyś osada pochłonęłaby Szczytno…
Gizewo (Nowe) pojawia się w źródłach 11 grudnia 1765 roku, kiedy przywilej lokacyjny otrzymał wolny gospodarz Friedrich Herbig. Było to więc początkowo jedno wybudowanie.
11 października 1826 roku w oddziale leśnym nr 104 powstało, należące do Nadleśnictwa Korpele, podleśnictwo, później przekształcone w leśnictwo Nowe Gizewo. Jego leśniczówka nadal znajduje się przy drodze ze Szczytna do Wielbarka. W 1835 roku podleśniczym był tu Herbig, który 19 stycznia zawarł dziedziczną umowę dzierżawy na obszar 122 mórg i 51 prętów pruskich w oddziale leśnym nr 88.
W 1927 roku Nowe Gizewo włączone zostało do gminy Siódmak. Po II wojnie światowej zaczęło szybko zmieniać swój charakter. Z niewielkiej osady związanej wcześniej przede wszystkim z leśnictwem zaczęła rozwijać się wieś, której zabudowa stopniowo przesuwała się w kierunku Szczytna i Rudki. Dopiero po II wojnie światowej utworzona zostanie wieś, do której włączone zostaną grunty pomiędzy Szczytnem (dawną Bartną Stroną B) a Rudką. W 1954 roku Nowe Gizewo było już odrębną miejscowością wchodzącą w skład gromady Szczytno. W 1965 roku część jego obszaru – 48 hektarów – włączono do Szczytna. W kolejnych dziesięcioleciach zabudowa coraz bardziej zbliżała się do miasta, a po 2000 roku miejscowość zaczęła przekształcać się w rozległe przedmieście Szczytna.
W 1849 roku właściciel młyna Goronczy został sołtysem Bartnej Strony B, czyli jednej z największych wsi w ówczesnym powiecie. Na początku XX wieku właścicielem młyna był Carl Fechner. Gdy jego największy w powiecie tartak spłonął w 1898 roku, w niektórych notatkach prasowych podawano, że pożar miał miejsce w Rudce, w innych zaś, że w Bartnej Stronie. Zaznaczę tu, że chodzi o tartak, który znajdował się pomiędzy torami a dzisiejszym kościołem św. Brata Alberta i Lidlem i działał jeszcze po 1989 roku.
W zasadzie jeszcze na początku XX wieku Bartną Stronę od Rudki oddzielał należący do miasta las, nazywany dawniej Borken.
Szkołę w Rudce zbudowano dopiero przed I wojną światową. Wcześniej dzieci uczęszczały do placówki Czarkowym Gradzie. W latach 40. XX wieku znak z nazwą miejscowości stał właśnie przy szkole, a zabudowa sięgała znacznie dalej w kierunku Szczytna. W czasach nazistowskich wzniesiono tam kilka kolonii domów.
Już za mojego życia znak z nazwą wsi był kilkakrotnie przesuwany, aż stanął na granicy z Nowym Gizewem. Nowe Gizewo tak się rozrosło, że zaczęło oddzielać Szczytno – wcześniej Bartną Stronę B – od Rudki. Może to i dobrze, że Nowe Gizewo położyło granicę ekspansji Rudki w tym kierunku, bo kto wie, może ta niewielka niegdyś osada pochłonęłaby Szczytno…
Gizewo (Nowe) pojawia się w źródłach 11 grudnia 1765 roku, kiedy przywilej lokacyjny otrzymał wolny gospodarz Friedrich Herbig. Było to więc początkowo jedno wybudowanie.
11 października 1826 roku w oddziale leśnym nr 104 powstało, należące do Nadleśnictwa Korpele, podleśnictwo, później przekształcone w leśnictwo Nowe Gizewo. Jego leśniczówka nadal znajduje się przy drodze ze Szczytna do Wielbarka. W 1835 roku podleśniczym był tu Herbig, który 19 stycznia zawarł dziedziczną umowę dzierżawy na obszar 122 mórg i 51 prętów pruskich w oddziale leśnym nr 88.
W 1927 roku Nowe Gizewo włączone zostało do gminy Siódmak. Po II wojnie światowej zaczęło szybko zmieniać swój charakter. Z niewielkiej osady związanej wcześniej przede wszystkim z leśnictwem zaczęła rozwijać się wieś, której zabudowa stopniowo przesuwała się w kierunku Szczytna i Rudki. Dopiero po II wojnie światowej utworzona zostanie wieś, do której włączone zostaną grunty pomiędzy Szczytnem (dawną Bartną Stroną B) a Rudką. W 1954 roku Nowe Gizewo było już odrębną miejscowością wchodzącą w skład gromady Szczytno. W 1965 roku część jego obszaru – 48 hektarów – włączono do Szczytna. W kolejnych dziesięcioleciach zabudowa coraz bardziej zbliżała się do miasta, a po 2000 roku miejscowość zaczęła przekształcać się w rozległe przedmieście Szczytna.
Widok z mostu w Rudce na Wałpuszę i miejsce, w którym dawniej znajdowało się młyńskie rozlewisko. Rok 2026. W tym miejscu ponad 30 lat temu było kąpielisko. Obecnie tyle wody, ile widać na tym zdjęciu, jest tu tylko wczesną wiosną.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz