piątek, 30 października 2026
Żydowska rodzina Kuropatwów
czwartek, 29 października 2026
O zamku w Szczytnie
W latach 60. XIX wieku wiedza na temat historii Szczytna w mieście praktycznie nie istniała. W szczycieńskim tygodniku urzędowym ukazał się w 1864 roku artykuł będący odpowiedzią na rozporządzenie jednego z ministrów, wzywające powiaty do opracowania własnej historii oraz gromadzenia materiałów historycznych. W jego wyniku powstał tekst, w którym podjęto próbę przedstawienia dziejów miasta i powiatu. Jest on wartościowy przede wszystkim w odniesieniu do czasów, które sięgały pamięcią jego autora, oraz jemu współczesnych.
Jak powstała nazwa Ortelsburg, nie da się ustalić; według podania pierwotny zamek miał odkryć w puszczy niejaki Ortels, od którego miał pochodzić ta nazwa. Zamek, wzniesiony przez rzakon krzyżacki, leży bezpośrednio nad Jeziorem Domowym, został przebudowany na dawny zakład urzędu rent domenalnych. Znajduje się w nim szara chorągiew, której płat wykonany jest z mocnego czerwonego jedwabiu z frędzlami, na którym przedstawiona jest uzbrojona ręka z napisem złotymi literami: „Pro Principe et Patria”. Nosi ona tytuł „Chorągwi Wibranckiej”.
poniedziałek, 26 października 2026
Kolej w Szczytnie
Zgadzam się z autorem, że istotnym czynnikiem rozwoju Szczytna był stacjonujący w mieście garnizon wojskowy. Nie oznacza to jednak, że rola kolei była nieistotna. Uważam natomiast, że jej znaczenie dla rozwoju miasta jest zdecydowanie przeceniane. Do końca XIX wieku z transportu kolejowego korzystały zaledwie dwa lub trzy tartaki oraz jedna firma z branży drzewnej. Dopiero w 1904 r. Richard Anders uruchomił w Szczytnie fabrykę listew.
niedziela, 25 października 2026
R. Schlonski, Krutyń
sobota, 24 października 2026
Młode Niemcy - Jungdeutschland w Janowie
Ortelsburger Zeitung nr 114, 16.05.1914.
Organizacja Jungdeutschland-Bund (Związek Młodych Niemiec) była częścią szerszego ruchu wychowania młodzieży w Cesarstwie Niemieckim przed I wojną światową. Jej działalność wiązała się z patriotyzmem, przygotowaniem fizycznym młodych ludzi, wychowaniem obywatelskim oraz wzmacnianiem więzi młodzieży z państwem i armią.
Pozostałości po Kantynie Leśnej
piątek, 23 października 2026
Młodzi Mazurzy wracają
wtorek, 20 października 2026
Berlin miastem patronackim dla Szczytna
niedziela, 18 października 2026
Tartak Carla Fechnera
Carl Fechner był również właścicielem majątku w pobliskiej Rudce, w którego skład wchodziły młyn oraz grunty rolne i leśne. Po wycięciu lasu w 1904 roku rozpoczął sprzedaż gruntów podzielonych na mniejsze działki. Tartak w Bartnej Stronie, która od 1913 roku znajdowała się w granicach Szczytna, był największym zakładem tego typu w powiecie. Fechner założył również tartak w Rucianem.
Po śmierci Carla Fechnera seniora, w 1908 roku, zakłady przejęli jego synowie Carl i Hans. Firma kontynuowała działalność pod nazwą C. Fechner, Ortelsburg. Przedsiębiorstwo obejmowało nie tylko tartak, lecz także młyn, składnicę i handel drewnem oraz fabrykę forniru i półfabrykatów sklejkowych. Zatrudniało około 100 osób.
W latach 30. XX wieku bracia podzielili przedsiębiorstwo. Carl przejął zakład w Rucianem, natomiast Hanns – dawny zakład ojca w Szczytnie.
Najmłodszy syn Carla Fechnera, Ernst, urodził się 14 lutego 1889 roku w Szczytnie. Był właścicielem tartaku w Rozogach, który zatrudniał do 100 osób. Po II wojnie światowej zajmował się handlem drewnem w Darmstadt.
Córka Carla Fechnera seniora, Alice, wyszła w 1907 roku za mąż za Waltera Dauma, właściciela browaru.
Historia działalności Fechnerów w regionie sięga jednak wcześniejszego okresu. Zanim powstał tartak w Bartnej Stronie, Carl Fechner, działając w imieniu firmy C. Stolz, uruchomił w 1878 roku zakład w Dębówku pod Szczytnem. Produkowaną tam tarcicę przewożono wozami konnymi do stacji kolejowej w Czerwonce. Po oddaniu do użytku w 1883 roku linii kolejowej Olsztyn–Szczytno–Pisz–Ełk Fechner przeniósł tartak do Szczytna.
Carl Fechner junior był kapitanem rezerwy. Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Powiatowego Związku Kombatantów, a także przewodniczącego rady miejskiej. Po II wojnie światowej, po zwolnieniu z niewoli radzieckiej, założył hurtownię drewna w Lauterbach. Po jego śmierci przedsiębiorstwem kierował syn Gerhard. Carl Fechner junior zmarł 22 czerwca 1959 roku w Lauterbach, w wieku 77 lat. Jego żoną była Wanda z domu Danielowski, córka pastora z Dźwierzut, która zmarła w 1954 roku.
Hanns Fechner urodził się 11 kwietnia 1882 roku w Szczytnie. Przez kilkanaście lat pełnił funkcję przewodniczącego Związku Wschodnioeuropejskich Handlarzy Drewnem i Tartaków. Był również radnym miejskim oraz współwłaścicielem gazety „Ortelsburger Zeitung”. Zmarł 5 listopada 1964 roku w Wiesbaden.
Po II wojnie światowej dawny tartak Fechnerów został upaństwowiony i działał do końca okresu PRL-u.
Okradziony wójt z Olszyn
sobota, 17 października 2026
Ksiądz Walenty Tolsdorf kryminalistą?
Oskarżony miał w małej kaplicy katolickiej w Lesinach Wielkich (miejscowości zamieszkałej również przez wielu chrześcijan ewangelickich), w dniu odpustu po kazaniu, wygłosić do zgromadzonych mowę, w której miał stwierdzić, że religia ewangelicka została ukradziona katolikom, a kiedy ewangeliczni duchowni są wzywani do chorych, aby udzielić im większej komunii, to najpierw sami porządnie się najadają, a w miarę możliwości zabierają chorym także coś do jedzenia. Fakt ten został pod przysięgą potwierdzony przez obecną tam dziewczynę ewangelicką, a sędzia pierwszej instancji uznał na tej podstawie występek, o który oskarżono wnoszącego, za faktycznie udowodniony.
Oskarżony złożył apelację i sprawa miała zostać rozstrzygnięta wczoraj w drugiej instancji przed senatem kryminalnym tutejszego sądu apelacyjnego. Obecny w obronie oskarżonego adwokat Nettler wniósł o przeprowadzenie nowego postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie świadków, a sąd przychylił się do tego wniosku.
Ostpreußische Zeitung : amtliche Tageszeitung des Reichsnährstandes - Landesbauernschaft Ostpreußens, 1853 r.
czwartek, 15 października 2026
Mazurskie ślady w Szczytnie i okolicach
Leśniczy August Mamsch
wtorek, 13 października 2026
Z histrii Dębówka
W 1878 roku należąca do Roberta Leopolda Stolza firma C. Stolz założyła w Dębówku tartak. Przedsiębiorstwo, którego główna siedziba mieściła się w Drezdenku, reprezentował na miejscu Carl Fechner. W 1899 roku działalność firmy w Dębówku wykreślono z rejestru handlowego. Drewno z tartaku przewożono wozami na dworzec kolejowy w Czerwonce. Po otwarciu linii kolejowej Olsztyn–Szczytno–Ełk podjęto decyzję o likwidacji tartaku w Dębówku i przeniesieniu go do Szczytna, na teren ówczesnej Bartnej Strony B.
W drugiej połowie XIX wieku założono we wsi cmentarz. Dzieci z Dębówka uczęszczały do szkoły w Kobylosze.
W 1939 roku we wsi znajdowało się osiem gospodarstw. Dębówko liczyło wówczas 52 mieszkańców i wchodziło w obręb gminy w Trelkowie. Ostatnim niemieckim sołtysem był tu Wilhelm Rosowski.
W obrębie Dębówka znajdowała się również gajówka. W 1900 roku pracujący w niej dozorca leśny Specht otrzymał nadzór nad jeziorem Szczycionek. W 1908 roku dozorca leśny Komm, zatrudniony w Nadleśnictwie Szeroki Bór, został przeniesiony do Dębówka w celu zastąpienia chorego leśniczego Leschinskiego z Ułonska. Jego następcą został Röckner, który w 1911 roku, jako leśniczy bez przydzielonego leśnictwa, otrzymał z dniem 1 lipca leśnictwo w Kosewie.

























.jpg)


.jpg)

















