piątek, 28 października 2016

Powałczyn - mogiła z 1945 r.

Mogiła, w której pochowano żołnierzy niemieckich i cywilne ofiary. 
Powałczyn został zajęty przez wojska rosyjskie 25 stycznia. Jednak tego dnia żołnierze niemieccy trzymali jeszcze pozycję w pobliskim Opukiel młynie. Do wieczora 25 stycznia w lasach na wschód od Powałczyna ciężkie walki toczyła z Rosjanami 562. dywizja grenadierów ludowych.


poniedziałek, 17 października 2016

Targowska Wólka

Nie wiadomo dokładnie kiedy Targowska Wólka została założona. Prawdopodobnie był to istniejący już na początku XVI w. folwark należący do Targowa, przekształcony później w oddzielny majątek. W XIX w. jego właścicielami byli Wojscy. W okresie międzywojennym był tu dwór i 6 gospodarstw. W 1928 r. dotychczasową nazwę Theerwischwolka zmieniono na Waldrode. 

Około 400 m na wschód od wsi, po południowej stronie drogi do Kałęczyna zlokalizowany  jest niewielki (około 8 a) , ale za to ciekawy cmentarz. Prowadzi do niego nieużywana aleja. W centrum znajduje się olbrzymi głaz (to największy znany mi kamienny nagrobek) ustawiony na fundamencie z mniejszych ociosanych granitów. Jest to nagrobek  Heinricha Pleines 10.02.1873 - 16.12.1930. Częściowo zachował się też najstarszy, znany żeliwny krzyż z obszaru powiatu szczycieńskiego. Pochodzi on z grobu H.F. J v. d. Goltza 26.03.1817 – 17.01.1836. 






sobota, 15 października 2016

Szczytno - kościół ewangelicki

Tablica nagrobna znajdująca się w posadzce kościoła ewangelickiego w Szczytnie.


Apoc.XIV v.13
Seeling sind die Todtem die in dem Herrn sterben.
Hier ruhen die entseelten Gebeine
ChristinBarbara Koneckin
GeborneMannovin
Welche das Licht der Welt
An.1731.22 Martz erblickt und
An.1773 13 Julii um Herrn
entschlafen ist

wtorek, 11 października 2016

Szczytno / Ortelsburg Adolf-Hitler-Platz.

Cóż można powiedzieć o tej pocztówce? Najbardziej banalny motyw, widoczny na dziesiątkach podobnych do siebie kartek. Na pewno już ją wcześniej pokazywałem. Może właśnie dlatego dopiero dzisiaj zauważyłem, że znajduje się na niej ciekawy szczegół związany z piwem. Mianowicie po prawej stronie widzimy wóz dostarczający piwo (Ortelsburger Bier). Obok wozu stoją skrzynki z butelkami. Szkoda tylko, że zdjęcie jest takie nieostre. Dla porządku dodam tylko, że Adolf-Hitler-Platz to nazwa wcześniejszej ulicy Marktstraße i odnosi się ona do dzisiejszego Placu Juranda oraz ulicy Odrodzenia.
Pocztówkę wydał: Bruno Koch, Papier- und Kunsthandlung, Ortelsburg.



niedziela, 9 października 2016

Pomnik i głazy pamiątkowe w Parku Andersa

W 1906 roku Richard Anders na działce przy dzisiejszej ulicy Marii Skłodowskiej-Curie stworzył park, który ofiarował mieszkańcom miasta. W parku posadzono wiele egzotycznych gatunków drzew i krzewów. Przy stawie zlokalizowano niewielki amfiteatr. Wytyczono alejki. Porządku pilnowali zatrudnieni przez Andersa ogrodnicy. Był tu również kort tenisowy. 


Najważniejszym miejscem w parku był pomnik Bismarcka. W środku fontanny na kolumnie umocowane było popiersie Bismarcka. Co się z nim stało po wojnie? Według relacji popiersie zostało oderwane od kolumny i wrzucone do stawu, który obecnie jest zasypany. 


Po wygranym plebiscycie ustawiono w parku przy południowo-zachodnim rogu szkoły duży granitowy głaz z inskrypcją:

"Bei der Volksabstimmung am 11. Juli 1920 wurden in der Stadt Ortelsburg 5336 Stimmen für Deutschland  15 Stimmen für Polen abgegeben. Dies Land bleibt deutsch".



Po wojnie głaz ten został rozbity. Jego część nadal leży blisko miejsca, w którym stał.  


Pomiędzy głazem plebiscytowym a fontanną z popiersiem Bismarcka znajdował się kamień z  inskrypcją: „Richard Anders Park”. Była to nazwa parku i jednocześnie upamiętnienie jego fundatora. 

Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego. 

W tym przypadku wydaje mi się, że jest jakaś szansa na jego odnalezienie. Gdyby się to kiedyś udało, to kamień ten, jako jedyny z trzech opisanych prze zemnie obiektów, nie budziłby (mam nadzieję) żadnych kontrowersji i mógłby ponownie stanąć na swoim miejscu. 

Kamień z nazwą parku stał pomiędzy tymi drzewami.

W 2007 r. planowano upamiętnić R. Andersa ustawiając w parku tablicę ufundowaną przez byłych mieszkańców Szczytna i członków stowarzyszenia „Heimat". Cała sprawa zakończyła się skandalem. Przygotowana już tablica z polsko-niemieckim napisem: "Richard Anders 22.03.1856 - 19.01.1934. Fundator Parku w 1906 r.", nie spodobała się części „patriotycznie” nastawionych radnych. O dziwo, ci „patriotyczni” radni nie byli przedstawicielami prawicy, a działającego jeszcze wtedy prężnie SLD. Goście, którzy przyjechali z Niemiec w celu odsłonięcia tablicy dopiero na miejscu dowiedzieli się, że wbrew wcześniejszym ustaleniom, żadnego upamiętniania (Niemców) w Szczytnie nie będzie.