niedziela, 11 stycznia 2026

Szkoła policyjna w przedwojennym Mrągowie

Album fotograficzny młodego mężczyzny, który uczęszczał do szkoły policyjnej mieszczącej się w dawnych koszarach wojskowych w przedwojennym Mrągowie. Album był prowadzony niezbyt starannie. Zawiera zdjęcia ze szkolenia, brakuje jednak fotografii przedstawiających wnętrza i otoczenie szkoły. Znajduje się w nim również kilka fotografii rodzinnych. Całość kończy się zdjęciami z okresu służby wojskowej.

1. Foto-Atelier Richard Mutzeck, Rastenburg, Neuer Markt 6. Rok 1934.


Okolice Krutyni


Sensburg / Mrągowo


Sensburg / Mrągowo


Sensburg / Mrągowo

sobota, 10 stycznia 2026

Mrągowo - gimnazjum i szkoła policyjna

Pocztówka przedstawia widok gimnazjum oraz szkoły policyjnej w Mrągowie. Kartka została wysłana do Emmy Lams ze Szczytna. Jest to jedna z pocztówek skierowanych do niej, z których część została już tutaj opublikowana.
W swoich zbiorach posiadam również niewielki album fotograficzny ze zdjęciami szkoły policyjnej widocznej na tej pocztówce. W najbliższym czasie postaram się przygotować na jego temat osobny post.


Sensburg Ostpr., Blick auf Gymnasium und Polizeischule.
Mrągowo (Prusy Wschodnie). Widok na gimnazjum i szkołę policyjną.


Paul Poschmann, Buchdruckerei, Buch-u. Papierhdlg., Sensburg, Ostpr. 
Obieg: Sensburg 23.06.1932 r.

Strzelcy pod ogniem

Pocztówka przedstawia kompanię karabinów maszynowych strzelców, choć widoczne na niej mundury nie do końca zgadzają się z umundurowaniem strzeleckim. Jest to kartka ogólna, bez podania numeru batalionu. Na jej rewersie znajduje się korespondencja szczycieńskiego strzelca z 5 lipca 1915 roku (w tym czasie batalion stał nad Rawką) oraz bardzo ciekawy stempel 1. kompanii 1. batalionu wschodniopruskich strzelców.



Jäger. Maschinengewehr-Campagnie im Feuer.
Strzelcy. Kompania karabinów maszynowych pod ostrzałem.



Jäger-Bataillon Graf York v. Wartenburg (Ostpreußen Nr. 1), 1. Kompanie.

wtorek, 6 stycznia 2026

Łańcuch bractwa strzeleckiego z Kętrzyna

Kilka lat temu kupiłem niewielki album fotograficzny zawierający zdjęcia wykonane w 1944 roku, przedstawiające 23 srebrne plakietki dla zwycięzców zawodów bractwa strzeleckiego z XV i XVI wieku. Plakietki te były zawieszone na najstarszym łańcuchu kętrzyńskiego bractwa strzeleckiego. Część plakietek uwiecznionych na fotografiach zaginęła.
Zdjęcia są dobrej jakości, wykonano je w taki sposób, że napisy na plakietkach są czytelne. Być może była to forma dokumentacji zabytków sporządzona w związku z obawą o ich zaginięcie.






Pocztówka ze Szczytna

Dwie pocztówki pochodzą z różnych wydań, lecz przedstawiają często powtarzany motyw – główną ulicę Szczytna, noszącą w tym czasie nazwę Plac-Adolfa-Hitlera. Niemniej jednak widoczne są na nich dwa bardzo ciekawe elementy, których omówiłem we wcześniejszym wpisie.
Kolekcjonera pocztówek interesują nie tylko różne wydania tej samej widokówki, lecz także ich obieg, zwłaszcza gdy jest on z jakiegoś powodu nietypowy lub interesujący. W tym przypadku ciekawszy obieg ma pocztówka z gorszej jakości stroną obrazkową. Znajduje się na niej m.in. korespondencja żołnierza 321. Kolumny Batalionu Budowlanego (Kolonne Bau-Bataillon 321) oraz stempel poczty polowej tej jednostki. W moich zbiorach znajdują się jeszcze dwie pocztówki wysłane przez tego samego żołnierza ze Spychowa.
Pojawia się tu praktyczny problem związany z przechowywaniem pocztówki ze Szczytna. Przy tysiącach fotografii i widokówek w kolekcji istotne jest takie ich rozmieszczenie, aby każdy egzemplarz można było szybko odnaleźć. Dlatego kartka ze Szczytna trafi do pudełka z pocztówkami z gminy Świętajno, do koperty zawierającej dwie pocztówki ze Spychowa, wysłane przez tego samego żołnierza. Nie rozdzielam korespondencji jednego autora, choć w tym przypadku sprzedawca postąpił inaczej, oferując do sprzedaży liczne, pojedyncze pocztówki wysyłane przez wspomnianego żołnierza.


Ortelsburg / Ostpr. - Adolf - Hitler - Platz mit Rathaus.


Verlag Schöning Co., Lübeck. Ortb 35.
Obieg: Fürstenwalde 25.03.193(?)


Ortelsburg / Ostpr. - Adolf - Hitler - Platz mit Rathaus.


Verlag Schöning Co., Lübeck. Ortb 35.
Obieg: Ortelsburg 21.07.1940.
Numer poczty polowej 27763 był w tym okresie przypisany do 321. Kolumny Batalionu Budowlanego (Kolonne Bau-Bataillon 321).

Zdjęcia ze śmietnika

 Wczoraj odkupiłem spory zestaw przedwojennych i powojennych fotografii, które należały do mieszkającej w Szczytnie i zapewne już nieżyjącej pielęgniarki – Teresy Możejko. Zdjęcia te zostały wyrzucone na śmietnik. Szkoda, że nikt nie zaniósł ich do szczycieńskiego muzeum. Gdyby nie osoba, od której je odkupiłem, przepadłyby bezpowrotnie.
Teraz będę je stopniowo publikował i liczę na to, że przy pomocy czytelników uda się rozpoznać uwiecznione na nich miejsca i osoby oraz dowiedzieć się czegoś więcej o ich właścicielce i jej rodzinie.
Gdyby ktoś wiedział o tego typu niepotrzebnych zdjęciach lub dokumentach z terenu powiatu szczycieńskiego, proszę pamiętać o naszym muzeum. Ja również mogę je z chęcią przyjąć lub odkupić.

niedziela, 4 stycznia 2026

Album wraca do rodziny

Tylko przez około dwa tygodnie cieszyłem się albumem fotograficznym zawierającym m.in. zdjęcia z Kalinowa w powiecie ełckim, należącym niegdyś do Margarethe i Heinricha Sobottków z Hamburga. Odezwała się do mnie wnuczka Sobottków z prośbą o odstąpienie tego albumu. Taka sytuacja, gdy ktoś z rodziny pisze do mnie z prośbą o odstąpienie jakiegoś przedmiotu, zdarza mi się co najmniej raz w roku. Obiecałem sobie, że nie będę ulegał takim prośbom, ale nie jest to wcale takie proste. Tak było również w tym przypadku.
Początkowo pomyślałem, że albumu nie oddam, jednak wystarczył jeden dzień, bym przemyślał sprawę i zmienił zdanie. Nie piszę o tym, by się chwalić, jaki to jestem dobry. Do tej pory, gdy oddawałem jakiś przedmiot rodzinie dawnych właścicieli, nie informowałem o tym publicznie. Chciałbym jedynie zwrócić uwagę na fakt, że możliwość podjęcia decyzji o zwrocie legalnie zakupionego przedmiotu jest jedną z przewag kolekcjonerów nad muzeami. Muzeum, ze względów formalnych, nie mogłoby takiego albumu oddać.
Dlatego muzealnicy, pisząc o etyce kolekcjonerów i ich „żądzy posiadania” (to cytat z muzealnej publikacji o kolekcjonerach), powinni zachować większą ostrożność. Niestety, o wielu sprawach związanych z kolekcjonerstwem mają blade pojęcie, a samo kolekcjonerstwo postrzegają w dużej mierze jako zagrożenie i konkurencję. Oczywiście negatywny i wyższościowy stosunek muzealników do kolekcjonerów nie jest normą, ale niestety dominuje w muzealnych publikacjach, w których pojawiają się odniesienia do współczesnego kolekcjonerstwa. Sporo tym publikacjom można by zarzucić, m.in. kiepską jakość merytoryczną oraz oderwanie ich autorów od rzeczywistości. Rzadko można w nich przeczytać, że muzea nie są miejscami idealnymi: zdarza się, że zabytki przechowywane są w złych warunkach, dochodzi do kradzieży, skandali związanych z zakupami, niejasnej współpracy z detektorystami, a w jednym z muzeów martyrologicznych, zarządzanym przez ludzi prawicy, miała miejsce libacja. Muzealnicy również ulegają emocjom i żądzy posiadania – czego przykładem jest sprawa słynnego „pradziejowego” sztyletu. W same muzea, ich narrację i sposób zarządzania, silnie wtrąca się polityka, a czasem chodzi po prostu o obsadzenie stanowiska „swoim” człowiekiem, bardzo często niekompetentnym. Można by wymieniać dalej…
Patologie dotyczą zarówno świata muzealnego, jak i kolekcjonerskiego — zapewne w tym drugim, niepodlegającym formalnej kontroli i opartym na indywidualnych działaniach, występują trochę częściej. Warto jednak brać pod uwagę to, że początki muzeów wywodzą się właśnie z kolekcjonerstwa. Muzealnicy krytycznie wypowiadający się o kolekcjonerstwie i przyczyniający się do prób jego ograniczania powinni o tym stale pamiętać, bo współczesne kolekcjonerstwo — podobnie jak to przez nich tak cenione historyczne — odgrywa pozytywną rolę w ratowaniu naszego wspólnego dziedzictwa.


Strona z omawianego tu albumu fotograficznego.